Kişisel Koruyucu Donanımları Nasıl Seçmeliyiz? sorusu üzerinde önemle durulması gereken bir konudur. Konuyla ilgili NİG ekibi olarak kapsamlı bir çalışma hazırladık.
Kişisel Koruyucu Donanımları Nasıl Seçmeliyiz?
Kişisel Koruyucu Donanımların (KKD) etkin kullanımı için gerçek ihtiyaçların belirlenmesi, bu ihtiyaca uygun kişisel koruyucuların doğru seçimi, kullanıcıların onayının alınması, etkin kullanım için eğitim verilmesi ve denetim gibi bir dizi işlemi gerektiren önemli bir konudur. O nedenle Neden İş Güvenliği İSG Komitesi olarak KKD ile ilgili kapsamlı bir araştırma yapma ihtiyacı hissettik. Faydalı olacağını umut ediyoruz.
İşyerlerinde kişisel koruyucu donanımların seçimine ve satın alınmasına karar verilirken etkili olan en önemli unsur, standartlara uygun olup olmadığının bilinmesidir. Yaşamımız içinde her geçen gün daha fazla yer almaya başlayan standartlar, tüm dünya ülkelerinin üzerinde büyük bir titizlikle durduğu vazgeçilmez bir konuma getirilmiştir.
Standartlarla ilgili çalışmalar, “EUROPEAN NORM – EN” adı altında ürünlerin taşıdıkları özelliklere göre nasıl üretilmeleri ve nasıl test edilmelerini açıklayan belgeler olarak yayımlanmaktadır; ana amaç ise kaliteli, hatasız mal üretimini sağlamaktır.
Ürünlerin kendi gurubundaki standartlara uygun olup olmadığı ise yetkili ve akredite edilmiş laboratuvarlara sahip kuruluşlar aracılığı ile test edilmekte ve standartlara uygunluğu belgelendirilmektedir.
Ülkemizde Türk Standartları Enstitüsü tarafından 89/686/EEC ve 93/68 EEC Direktifleri çerçevesinde kabul edilen standartlar, dilimize çevrilerek ve ilgili kuruluşların görüşleri alınarak hayata geçirilmektedir. TS–EN olarak yayımlanan standartlar, özellikle çalışanların sağlığı ve güvenliği için büyük önem taşımaktadır.
Kişisel Koruyucu Donanımlarda TSEN kodları ve CE uygulamasına yönelik yönetmelikler yayımlanmıştır;
bu yönetmelikler ve söz konusu direktiflere göre KKD’ler, üç gurup içinde incelenmektedir. Bu kategorizasyonda KKD’lerin hangi riske karşı koruma sağladığı önem taşımaktadır. Çünkü KKD’ler, koruma sağladığı riskin özelliğine göre kategorize edilirler. Kategorizasyon, CE işaretlemesi yapılırken doğru uygunluk değerlendirme yönteminin seçiminde önemli bir kriterdir.
KKD Kategorileri
Kategori 0: KKD Yönetmeliği kapsamına girmeyen KKD’lerdir.
Kategori 1 (Minör Riskler): Kullanıcının kendisinin değerlendirebileceği kabul edilen, tedrici olarak ortaya çıkan ve zamanında fark edilebilir derecede düşük düzeydeki risklere karşı koruma sağlayan basit yapıdaki KKD’lerdir.
Kategori 2 (Orta Riskler): Kategori 1 ve kategori 3’ün dışında kalan tüm KKD’ler, kategori 2 olarak sınıflandırılır; özellikle yaralanmalarda onaylanmış kurumların bunları sertifikalandırmasına ihtiyaç duyulur.
Kategori 3: Ani olarak ortaya çıkan tehlikeler karşısında kullanıcının zamanında fark edemeyeceği düşüncesinden hareketle, tasarımcı tarafından üretilen, hayati tehlike oluşturan, sağlığa ciddi şekilde, geriye dönüşü olmayan derecede zarar veren risklere karşı koruma sağlayan karmaşık yapıdaki kişisel koruyucu donanımlardır.
Geri dönüşü olmayan (toksik ya da yüksek yoğunluklu kimyasal içeren) riskler sertifikalandırılmalı ve bu sertifikalarda onaylanmış kurumun kimlik numarası yer almalıdır.
Kategori 3 içinde sayılan kişisel koruyucular, çalışanları ortam riskleri ve tehlikelerine, iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı korumak üzere çalışanlara işveren tarafından verilmesi zorunlu olan malzemelerdir.
Kişisel koruyucu Donanımların seçimi yanlış yapılırsa veya amaca uygun olarak kullanılmazlarsa eğer koruyucu özellikten söz edilemez. KKD’ler kullanıldığı halde, pek çok iş kazasının sonucunda, yine de yaralanmaların olduğu görülmektedir. Öyleyse, burada şu soruyu sorabiliriz: Kişisel koruyuculara rağmen neden yaralanma oluyor? Bu sorunun yanıtı çok basittir; ya koruyucunun koruma kapasitesi aşılmış, ya yanlış malzeme seçimi yapılmış ya da kullanıcı tarafından koruyucu ekipman hatalı kullanılmış olabilir. Kişisel koruyucu donanımlar, tehlikeyi yok etmez, tehlikeden olumsuz etkilenmeyi önler veya en aza indirir. KKD’ler zarar verici etkenlere maruz kalma olasılığını azaltmak veya en aza indirmek için kullanılır.
KKD’lerin koruma gücünün de bir sınırı vardır. Yanlış seçilen KKD’ler iş kazlarına, meslek hastalıklarına ve ekonomik kayıplara da neden olabilir.
EN NEDİR?
Avrupa için standartlar oluşturan Avrupa Standartları Komitesi’dir (EuropeanCommittee for Standardization/ CEN). Bu komite, EFTA üyesi ülkelerin (Avusturya, Finlandiya, İzlanda, Norveç, İsveç ve İsviçre) ve her AB ülkesinin ulusal standart enstitüleri ve ayrıca önde gelen Kişisel Koruyucu Donanım üreticileri temsilcilerinden oluşmuştur. Söz konusu standartlar; Avrupa Standartları Komitesi tarafından geliştirilir ve her üye ülkedeki sağlık ve güvenlik yönetimi tarafından kontrol edilir. Bazı standartlar (prENs), taslak halindedir; fakat bunlar, tüm üye ülkeler tarafından onaylandıktan sonra pr ön eki kaldırılarak bağlayıcı Avrupa normu durumuna getirilir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından kişisel koruyucu donanımlarla ilgili uyumlaştırılmış standartlara dair Tebliğ, 17.01.2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimine dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile 09.02.2004 tarihili Resmi Gazete’de yayımlanan “Kişisel koruyucu Donanım Yönetmeliği”nin 6. maddesine göre uyumlaştırılmış standartlar, Türk standartları olarak kabul edilip yayımlanmıştır. KKD Yönetmeliği, Kişisel Koruyucu Donanımların CE Belgelendirme işlemlerinin yapılabilmesi için hangi kategoriye dâhil olduklarını belirlemektir. Bu yönetmelik, 09.02.2005 tarihili Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
CE NEDİR?
CE uygunluk işareti, üreticinin ilgili teknik düzenlemeden kaynaklanan bütün yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve ürünün ilgili tüm uygunluk değerlendirme işlemlerine tabi tutulduğunu gösteren bir işarettir. CE işareti, ürünün Mevzuata uygunluğunu göstermek için kullanılır. Ürün üzerinde, üretici veya temsilcisinin ismi, onaylanmış kuruluş numarası, ürünün adı, Yönetmelikte tanımlanan beden ölçüsü olmalıdır. KKD’nin kendisi veya ambalajı üzerinde CE işareti olmayan, hangi riske karşı nerede, nasıl kullanıldığına ilişkin bilgi bulunmayan kategori 3 (yüksek riskli işlere yönelik KKD) olduğu halde, onaylanmış kuruluş numarası ya da standart numarası olmayan ürünlerin güvensiz ürün olma ihtimali yüksektir. Böyle bir ürünle karşılaşılması halinde, iletişim bilgilerinden yetkili merciye ulaşarak ürünün tamamlayıcı bilgilerinin alınması suretiyle ürün ihbar edilmelidir.
Solunum Koruma Ürünleri Seçerken
El Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma Ürünlerini Seçerken
KKD Grupları için diğer sayfaya geçiniz;
Solunum Koruma
Solunum koruyucu kişisel malzemeler ve ekipmanların kullanımı yıllar öncesine dayanmaktadır. Oksijen yetersizliği, toksik gazlar, tozlar ve benzeri risklerden korunmada kullanılan solunum koruyucuların doğru seçimi ve etkin kullanımı büyük önem taşımaktadır. Solunum koruyucu maskelerin seçiminde öncelikle, ortamdaki oksijen miktarı ölçülmelidir. Oksijen miktarı %19,5’in altında olduğu ortamlarda, filtre edilen sistemler değil, temiz hava beslemeli sistemler kullanılmalıdır.
Bilindiği üzere, maddenin katı, sıvı ve gaz hallerinden her biri, solunum yolu ile canlıları etkileyebilmektedir. Katı halde olan maddelerin (partiküllerin) tanecik boyutlarının 100 micron m’den küçük olması durumuna toz ismi verilir. 50 micron m çıplak gözle görme sınırıyken akciğerlerimize ulaşabilen taneciklerin boyutları 10 micron m ve altında olanlardır. 5 micron m altındaki parçacıkların alveollere kadar ulaşabildiği bilinmektedir. 0,5 micron m altındaki parçacıklar ise ya kan yoluyla diğer organlara ulaşır ya da nefes alınıp-verilmesi ile dışarı atılır. Ancak 0,5-5 micron m arasındaki parçacıklar, alveollere ulaşabilecek kadar küçük, dışarı atılamayacak kadar ağır parçacıklardır.
Vücudumuzda birikme eğilimi gösteren bu parçacıklar en zararlı olandır. Sıvı haldeki kimyasalların buharından kaynaklı mist ve dumanları akciğerlerimize kadar ulaşabilmektedir. Gazlar, koku ve/veya renk özelliği de içermiyorlarsa oldukça zor farkedilir. Öyleyse, kirli havanın zararları ölçümlerle tespit edildikten sonra, havayı kirleten etkenin/etkenlerin ne olduğunun, kimlerin ve hangi sürelerde bu havaya maruz kalındığının bilinmesi önemlidir.
Ayrıca, yukarıda anlatılan nedenlerden dolayı, uygun, kişisel koruyucular seçilmeli ve bunların nasıl kullanılacağına yönelik olarak hazırlanan kulanım kılavuzlarına uyulmalıdır.
Solunum Korumada EN Standartları
Tek Kullanımlık Solunum Korumalar Maskeler
EN 149+ A1: Partiküllere karşı koruma sağlayan tek kullanımlık maskeler üç sınıfa ayrılır: FFP1, FFP2, FFP3 EN 405+A1: Gazlara veya partiküllere karşı koruyucu valfli yarım yüz maskeler
Tekrar Kullanılabilen Maskeler
- EN 136: Tam yüz maskeler
- EN 140: Yarım yüz maskeler
- EN 143 +A1: Negatif basınçlı respiratorcihazlar için partikül filtreler
- EN 14387 +A1: Gaz filtreli kombine filtreler (Bundan önceki EN 141, EN 371 standartları)
- EN 148 -1-2-3: Solunum cihazları için standart vida dişleri
Güçlendirilmiş Solunum Cihazları
- EN 12941+ A1+A2 (Bundan önceki EN standartı EN 146): Kask ve başlıkla kullanılan güçlendirilmiş filtreli cihazlar
- EN 12942 +A1+A2 (Bundan önceki EN standartı EN 147): Tam yüz maskeler, yarım yüz maskeler veya çeyrek maskelerle birlikte güç destekli filitre cihazları
Hava Beslemeli Yalıtımlı Cihazlar
EN 14594: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar, sürekli akışlı basınçlı hava hatlı solunum aparatı.
Kendi Kendine Yeten Solunum Cihazı
EN 137: Kendi kendine yeterli, açık devreli sıkıştırılmış hava solunum cihazı EN 145 A+1: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar, kendi kendine yeterli kapalı devre solunum cihazı, basınçlı oksijenli veya basınçlı oksijen – azotlu
Kaçış Cihazları
- EN 402: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar, tam yüz maskesi veya ağızlık tertibatı olan, basınçlı hava kullanan, kendi kendine yeten, akciğer kumandalı, talep tipi açık devre solunum cihazı EN 403: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar, acil durumlarda kişinin kendini kurtarmak için kullandığı – yangından kaçarken kullanılan başlığı olan filtrecihazlar
- EN 1146: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar -kaçış başlığı bulunan, kendi kendine yeten, açık devre basınçlı hava solunum cihazı
- EN 13794: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar -kendi kendine yeten, kapalı devre solunum cihazı- (Acil durumlarda kaçış için kullanılır.)
Solunum Koruyucuları Seçerken Dikkat Edilecek Hususlar
Seçilecek solunum koruyucuların, acil durumlarda mı yoksa günlük çalışmalar sırasında mı kullanılacağı önceden gözden geçirilmelidir, hangi sıklıkla ve ne kadar süre ile kullanılacağı da öğrenilmelidir.
Ortamdaki partiküllerin solunmasına karşı koruyucu olarak kullanılacak maskelerde, EN 149+A1 standartına göre, içe doğru sızıntı, filtre geçirgenliği, alev alma özelliği ve nefes alma direnci test edilmektedir. İçe doğru sızıntının test edilmesi için, yüzlerine maske takılı 10 kişi hareketli bir bantta egzersiz yaparken maskenin conta, ventilden sızan kirleticilerin konsantrasyonu ölçülür.
Filtre geçirgenliğinin test edilmesinde; katı partiküller için sodyum klorür, katı ve sıvı partiküller (aerosol)için parafin yağı kullanılmaktadır. Örneğin P2 sınıfı bir maskede bu değer, %6’yı aşmamalıdır.
Nefes alma direnci ise maskenin filtre kısmının 30Lt/dakika ve 95 Lt/dakikalık hava geçişinde gösterdiği direncin hesaplanması ile elde edilir.
Test sonuçlarına göre;
%80 Düşük etkili P1 sınıfı,
%98 orta etkili P2 sınıfı,
%99,5 yüksek etkili P3 sınıfı olarak değerlendirilmektedir.
Organik ve inorganik yapıdaki gazlara karşı ise filtreli maskeler kullanılır. Organik yapıdaki gazlar ve buharlar için kullanılan A tipi filtre, aktif karbonlu filtre olarak tanımlanır; Hindistan cevizi kabuğunun ısıtılarak temizlenmesinden elde edilmektedir. Aktif karbon moleküllerinin bulunduğu aralıklara ulaşan organik gaz ve buhar, sıvı hale dönüşerek filitrede birikmektedir. Ancak bu filitre, farklı bir gaza karşı kullanıldığında etkili olmamaktadır. Örneğin inorganik gaz ve buharlar (B), amonyak (K) ve kükürt dioksit için(E) emprenye karbonlu filtreler kullanılmaktadır.
Filtreli maskelerin kullanımında sıkça sorulan soru, filtrelerin kullanım süresidir. Filtre kullanım süresi, kullanıcının akciğer kapasitesine, ortamdaki kirleticinin yoğunluğuna, çalışma süresine ve kullanım sonrası bakımına bağlı olarak değişebilmektedir. Filtrelerin son kullanma tarihi (raf ömrü) olduğu unutulmamalıdır.
Filtrelerin imal tarihinden itibaren raf ömürleri, özel ambalajlarında korunması şartıyla 5 yıldır. Maskelerin dışında diğer bir gurupta solunum cihazlarıdır. Oksijenin yetersiz olduğu ortamlarda kullanılan bu cihazlar, çalışma ortamına yapılan işe göre farklılıklar göstermektedir; özellikle kapalı tanklarda, tünellerde, menhollerde ve benzeri yerlerde yürütülen çalışmalarda kullanılabilen bu cihazlardan biri de kompresörlü hava besleyicilerdir.
Aynı anda birçok kişiye temiz hava sağlayabilen bu sistemlerde; yeterli güce sahip bir kompresör, solunabilir havayı sağlayan filtre, hava tankı, hortumlar, talep vanası, maske ile saatte 48 m3/kişi temiz hava sağlayabilmek gerekmektedir. Bunun dışında, hava tüplü maskeler ile de (dışarıdan oksijen sağlayan solunum sistemi ile) güvenli bir solunum sağlanabilir.
Solunum Korumada Temel İlkeler
Maske seçiminde ortamdaki oksijenin yeterli olup olmadığına bakılmaldır. Ortamdaki zararlı maddeye göre maske seçilmelidir. Toz maskesi içine el sürülmemeli, çıkarıldıktan sonra ambalajına veyahut kilitli poşete konulmalıdır, süresi dolanlar yenisi ile değiştirilmelidir. Toz maskesinin ne kadar süre kullanılabileceğini anlamak için, maske yüze takıldıktan, burun mandalı kapatıldıktan sonra, iki elle kapatılarak derin bir nefes çekilmeli, eğer içe doğru çekilme varsa maske kullanılmaya devam edilir. Maskenin yüze iz yapması, nefes almayı zorlaştırması gibi olumsuz etkileri olduğunda, İSG uzmanı ve işyeri hekimi ile görüşüldükten sonra bir durum değerlendirilmesi yapılmalıdır. Maske ile birlikte koruyucu gözlük takıldığında gözlükte buğulanma meydana geliyorsa, maske çıkarılıp tekrar takılmalıdır; buğulanmanın nedeni ise genellikle ağızdan solunumla çıkan su buharıdır.
Partikül Filtre Performansı
Partiküllerin sebep olduğu riskler;
– Kirleticinin fiziksel, biyolojik ve kimyasal özelliklerine,
– Partikülün şekli ve boyutuna,
– Havadaki konsantrasyon ve açığa çıkma zamanına,
– Çalışma hızı, ne kadar hızlı nefes alınırsa o kadar partikülün içeri çekilmesine bağlıdır.
Gazlar ve partiküller, solunum tehlikesinin en temel iki formudur. Gazlar ve buharlara karşı gaz filtresi, partikül ve aerosellere karşı partikül filtre kullanılır. Ortamda hem gaz hem partikül olduğunda, partikül filtreli bir gaz filtre kombinasyonu gerekir. Partiküllere karşı koruma için filtreleyici maskeler (tek kullanımlık) kullanılmalıdır. FFP1, FFP2, FFP3 olmak üzere üç tane koruma sınıfı bulunmaktadır. Aşağıdaki tabloyu inceleyiniz.
Tek Kullanımlık Solunum koruyucular, FFP Koruyucu Seviyeleri ile İlgili Genel Bilgi, EN 149:2001+A1: 2009 Standardı
| Seviye | Tehlike | Örnek | Maruz Kalma Seviyesi (5 micron)x WEL |
| FFP1 | Toz, buğu, su ve yağ bazlı buğular/aeroseller | Zararsız partiküllerle çalışma | 4 |
| FFP2 | Toksit tozlar, buğu, su ve yağ bazlı nem ve aeroseller | Talaş, kaynak, plastik proses (PVC değil), biyokimyasal karışımlar (bakteri, mantar) | 10 |
| FFP3 | Toksit ve kansorejen tozlar, su ve yağ bazlı nem ve aeroseller | Toksit metaller, biyokimyasal karışımlar | 20 |
- OEL – WEL, ortamda yapılan ölçümlere göre maruz kalma seviyesidir.
- FFP1, maruz kalma limiti (Her bir madde için bu ayrıdır.) X 4
- FFP2, maruz kalma limiti (Her bir madde için bu ayrıdır.) X 10
- FFP3, maruz kalma limiti (her bir madde için bu ayrıdır.) X 20 kadar korur.
- Partikül boyutu ölçüm birimi micron’dur.
Tekrar Kullanılabilir Solunum Korumalar
Tam yüz maskeler, yarım yüz maskeler, negatif basınçlı respiratör cihazlar ve filtreleri, gazlar ve buharların etkisinden solunumu koruma da oldukça önemlidir. Bunların etkisinden korunmak için, ciddi tedbirler alınmalı ve kişisel koruyucu ekipmanlar kullanılmalıdır. Solunum korumada en önemli faktör, ortamda oluşan gaz ve buharlara karşı korunmada kullanılan filtrelerdir. Solunum alıp vermeyi zorlaştıran en temel iki form, gazlar ve partiküllerdir. Gazlar ve buharlara karşı gaz filtresi, partikül ve aerosellere karşı da partikül filtre kullanılır.
Ortamda hem gaz hem partikül olduğunda ise partikül filtreli bir gaz filtre kombinasyonu gerekir.
Filtre Nasıl Seçilir?
- Atmosfere maruz kalındığı süre içinde yeterli oksijeni (%18-23 vol) içerecek mi?
- Hangi zehirli maddelerle çalışılacak?
- Havadaki kirleticiler hangi formu alacaktır?
- Bunlar, partikül, gaz veya buhar mı yoksa hepsinin karışımı mıdır?
- Bu maddelerin kullanıcıya ne tip etkileri olacağı, hem kimyasal hem de sağlık açısından tespit edilmelidir.
- Atmosferdeki konsantrasyon miktarı nelerdir?
- Ortamda yapılan ölçümlere göre maruz kalma seviyesi ne kadardır? (OELWEL-TLV)
Gaz Filtresi Seçim Rehberi
Kaynama noktası 65°C üzerinde olan organik gaz, bu har ve belirli hidrokarbon
örnekleri, toluen, benzenksilen, stiren, terebentin siklohekzan, karbon tetraklorid, trikloretilen’dir.
Bazı çözücüler; karışım olarak kullanılır.
Örneğin benzen bazlı çözücüler petrol ispirtolan, mineral terebentin, beyaz ispirto, nafta çözücü.
Tinerler: Genellikle solvent karışımı olup, içeriği toluene, methylisobutyl ketone, isobutonol ve ethylene glycol’dur. Diğer Organik Bileşenler: Dimetilformamid, fenol, furfuril alkol, diaseton alkol, ayrıca bazı ham malzemeler ve plastikteki katkı maddeleri yer alır.
Örneğin ftalat, fenolreçine, tutkal, poliklorlu bifenil
Kaynama Noktası 65°C’nin Altında Olan Organik Gazlar ve Buharlar:
Asitaldehit, aseton, bütan, bütadiyen, dietileter, diklarometan, dimetil eter, etilenoksit, metanol, metilen klorid, metil asetat, metil format, vinil klor Not: Belirli düşük kaynamalı organik gazlar, hem B hem de K filtreyle filtre edilebilir.
Örnek: formaldehit (B) ve metilamin (K)
İnorganik Gazlar ve Buharlar:
Klor, nitrojendioksit, hidrojen siyanid, hidroklorik asit, siyanür bileşikleri, fosfor, fosforik asit
Gazlar ve Asit Buharları, Organik Asitler, Asit Gazları Ve Genellikle Gazlı Asitler:
Nitrik asit, propionik asit, sülfür dioksit, sülfirirk asit, formik asit
Amonyak ve Organik Türevleri, Organik Aminler:
Metilamin, etilamin, dietilamin, etilendiamin
Partiküller, toz
Karbon monoksit
Nitrojen monoksit, azot oksit, nitröz buharı
Civa ve inorganik bileşenleri, organik civa bileşenleri, civa alkil, civa buharları, ozon
Not: Her zaman kombine filtre olarak kullanılır.
İodine Radyoaktif İyot ve Organik Bileşenleri:
Örneğin metil iodide (Her zaman kombine Filtre olarak kullanılır.)
Filtre Seçimi Yapılırken Koruma Seviyesi Hesaplama
Gereken koruma seviyesi aşağıdaki gibi hesaplanır:
Çalışılan yerin ölçülmüş konsantrasyonunu maddenin WEL değerine bölün. Sonradan, gereken koruma seviyesinden daha yüksek koruma faktörü olan respiratörü seçin
Gereken çalışılan yerin konsantrasyonu
koruma = ——————————————-
faktörü kirleticinin WEL değeri
Koruma Faktörü Gerekiyorsa?
- 25 koruma faktörü gerekiyor ve limitin katları için hesaplanan değeri gösterdiğine göre, P3 filtreli yarım yüz maske yeterli.
- WEL Değeri: Mesleki maruz kalma sınırı
- Gereken minimum koruma faktörü 5/0.2= 25
- B2 gaz filtreli tam yüz maske kullanılırken izin verilen kirletici konsantrasyon miktarı nedir?
- Gaz filtreli tam yüz maskesinin çalışma ortamında koruma faktörü 400’dür. Dolayısıyla tam yüz maske, 400 x WEL kadar koruma sağlar.
- Maksimum konsantrasyon hesaplaması= 400 x 1 ppm (Cl2)= 400 ppm= 0.04 % klorin
- Ppm: (Partspermillion- milyonda bir, 1 m3 havada bulunan maddenin mililitre cinsinden miktarı ml/m3)
Filtrelerin Kullanım Süresi
Filtrelerin kullanım süresi;
• Çalışılan yerdeki kirleticinin konsantrasyonu ve karakteristiğine,
• Filtre kapasitesine; örneğin filtre sınıfı, çalışan yerin konsantrasyonuyla test değerinin karşılaştırılmasına,
• Nefes alıp verme hacmi ve çalışma oranına,
• Havadaki neme,
• Atmosferdeki ısı derecesine bağlıdır.
Gaz Filtresinin Test Performansı;
• Gaz filtresi ömrü, test gazınının 30 L/dk.da bir filtreden geçirilmesi ile test edilir. Bu da orta ağırlıkta iş yapan ortalama insanın her dakikada kullandığı hava hacmine eşittir.
• Filtre ömrü, iş yerindeki konsantrasyon ve her filtre tipi için gereken minimum müsaade edilen zaman değeri ile hesaplanır.
Solunum Koruma Ürünleri Seçerken
El Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma Ürünlerini Seçerken
El Koruma
Ellerin Korunması: Kişisel koruyucu donanım kullanmak, korunmak için doğru bir yöntemdir. Ellerimiz, cildimiz tüm risklere karşı daima korunmalıdır. Bunun için yapılan proses de doğru eldiven seçmek, kalite ve konfor önemlidir.
Eldivenlerde EN Standartları
CE KATEGORİ 89/686/EEC Direktifi
• Kategori 1- Minör Riskler:
Kullanıcılar için muhtemel yüzeysel risklere karşı koruyucu eldivenler, üretici firmalar tarafından test edilip onaylanabilir.
CE işareti, EN standartlarıyla beraber kullanılır.
• Kategori 2- Temel Riskler:
Onaylanmış kurumların laboratuvarlarında Avrupa normları testlerinden geçmiş ve onaylanmış kurum tarafından verilmiş uygunluk (CE ve EN) belgelerine sahip koruyucu eldivenleri kapsar. CE işareti, EN standardıyla beraber kullanılır.
• Kategori 3- Majör Riskler ve Telafisi Olmayan Hasarlar:
Kategori 3 Eldivenleri: EC kalite garanti sistemi ya da EC kalite sigortası tarafından ilave üretim kontrollerinden geçirilir. CE işareti, onaylanmış kurum ve kimlik numarası EN standartlarını gösteren piktogramla beraber kullanılır.
CE, Avrupa standartlarına uyum işaretidir ve her eldivenin ve ambalajın üstünde olmalıdır. Bütün eldivenler, EN 420 standardına haiz olmak zorundadır.
EN 420 Genel Gereklilikleri
- Amaca uygunluk
- Zararsızlılık: Eldiven kullanıcıya hiçbir zara vermemelidir.
- Yapı: Dikiş yerlerinden dolayı eldivenin genel performansında eksilme olmamalıdır.
- Depolama: Özel depolama koşulları belirlenmelidir.
- Ölçü: Eldiven, onaylanmış ortak standartlara göre, yani Avrupa el ölçüsüne uygun olarak üretilmelidir.
- Eldivenli El Hassasiyet Ölçümü: Hassasiyet derecisi 1’den 5’e kadardır.
- Ürün Bilgisi ve İşaretleme: Her ürün, üretici ve eldiven ismi, ölçüsü ve CE işareti ile kullanılır.
- Paketleme: Üretici ve eldiven ismi, CE işareti, iletişim bilgilerini içerir. Kategori II ve III eldivenlerde, sahip olduğu piktogramlar ve spesifik risklere karşı performans değerleri gösterilmelidir.
- Kullanım kılavuzu
EN 388 Mekanik Riskler
| Performans Değerleri | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| a. Aşınma (devir) | <100 | >100 | >500 | >2000 | >8000 | – |
| b. Kesilme (İndeks) | <1,2 | >1,2 | >2,5 | >5,0 | >10,0 | >20,0 |
| c. Yırtılma (Newton) | <10 | >10 | >25 | >50 | >75 | – |
| d. Delinme (Newton) | <20 | >20 | >60 | >100 | >150 | – |
Genel Gereklilikler
- Aşınmaya Dirençli (a)= Sabit hızda, numunenin aşınarak yıpranması için gereken devir sayısı (0’dan 4’e kadar)
- Dilimleyerek Kesilmeye Direnç (b)= İçeriğin, numuneyi sabit hızda kesmesinin devir sayısıyla hesaplanması (0’dan 5’e kadar)
- Yırtılmaya Direnç (c)= Numuneyi yırtmaya yarayan güç (0’dan 4’e kadar)
- Delinmeye Direnç (d)= Numuneyi standart çelik matkapla delmek için gereken güç (0’dan 4’e kadar)
Kimyasal Maddeler Riski
| Performans Değerleri | 1 | 2 | 3 |
| AQL | <4,0 | <1,5 | <0,65 |
Bu kategoride, EN 374 Standardındaki eldivenler için uygundur ve sıvı kimyasallara direncini gösterir. Tüm kimyasallara karşı koruma sağlayan tek çeşit eldiven olamaz. Önemli olan, eldivenin kimyasallara ve uygulamaya karşı etkili şekilde koruma sağlamasıdır. Kimyasal tehlikelere (sızdırma) karşı koruma, kimyasalın eldivenin içine sızma zamanına göre ölçülür. Aşağıdaki tabloda bu zamanları görebilirsiniz.
| Performans Değerleri (sızma) | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Ölçülen Zaman | ≤ 10 | >10 | >30 | >60 | >120 | >240 | >480 |
Kimyasal ürünler açısından dayanıklılık seviyesi düşük olan bir eldiven, sadece “su geçirmez” olarak kabul edilir.
EN 407 Isıya Karşı
| Performans Değerleri | 1 | 2 | 3 | 4 | |
| a. Isı ve/veya yanma ile ilgili bir durum | Alevlenme zamanından sonra
Parlama zamanından sonra |
≤20s
– |
≤10s
≤120s |
≤3s
≤25s |
≤2s
≤5s |
| b. Sıcaklıkla temas direnci | Temas Direnci
Eşik Zamanı |
100°C
≥15s |
250°C
≥15s |
350°C
≥15s |
500°C
≥15s |
| c. Konvektiv ısı (ısı transfer gecikmesi) | ≥4s | ≥7s | ≥10s | ≥18s | |
| d. Radyant ısı (ısı transfer gecikmesi) | ≥5s | ≥30s | ≥90s | ≥150s | |
| e. Küçük ergimiş metallere (≠ damlacık) | ≥5 | ≥15 | ≥25 | ≥35 | |
| f. Büyük ergimiş metallere (kütle) | 30g | 60g | 120g | 200g |
EN 511 Soğuğa Dayalı Riskler
| Performans Değerleri | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| a. Konvektiv soğuk. Termal yalıtım ITRm².°C/W | ITR< | 0.10≤ITR<0.15 | 0.15≤ITR<0.22 | 0.22≤ITR<0.30 | 0.3≤ITR |
| b. Temaslı soğuk. Termal direnç Rm².°C/W | R< | 0.025≤R<0.050 | 0.50≤R<0.100 | 0.100≤R<0.150 | 0.150≤R |
| c. Su geçirmezlik testi | Olumsuz | Olumlu | – | – | – |
EN 1149-1 Antistatik Özellikler
Eldivenin test edilmiş yüzey direnci, operatörün elindeki, ohm/kare (Ω) cinsinden birikmiş statik elektriği dağıtmaya yarar.
EN Gıda Direktifleri
Gıda ile temas edebilir. (EC/1935/2004 Direktifi)
EN 421
İyonize radyasyon ve radyoaktif kirlilik
Eldivenin su geçirmezlik testine ve kullanım alanına bağlı olarak belirli testlere tabi olması gerekir.
EN 1082-1
Bıçak kesiklerine ve batmalarına karşı Koruyucu Eldiven ve Kolluklar-Çelik Örgü Eldiven ve Kolluklar
Mekanik ve Termal Eldiven Malzemeleri
| Doğal Fiberler | Pamuk, yün |
| Deri | |
| Sentetik Fiberler | Polyester, polipropilen, polyamid, para-aramid (kelvar), dyneema, meta-aramid (kermel, nomex) |
| Polimerler | Poliüretan, nitril köpük, nitril, lateks |
Kimyasal Eldiven Malzemeleri
- Lateks
- PVC
- Nitril
- Neopren
- Butil
Solunum Koruma Ürünleri Seçerken
El Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünleri
Düşüş Engelleyiciler EN Standartları
| EN 12841/C | Halat Bağlantı Sistemleri-Destek ürünler |
| EN 341 | İniş Aletler |
| EN 353-1 | Kontrol Edilebilir Düşüş Engelleyiciler-Sabit Tutunma Hat ve Raylar |
| EN 353-2 | Kontrol Edilebilir Düşüş Engelleyiciler-Esnek Tutunma Hatları |
| EN 354 | Lanyardlar (Halatlar) |
| EN 355 | Şok Emiciler |
| EN 358 | Pozisyon Alma Sistemleri |
| EN 360 | Ayarlanabilir Düşüş Engelleyiciler |
| EN 361 | Paraşüt Tipi Emniyet Kemeri |
| EN 362 | Bağlantı Elemanı |
| EN 363 | Düşüş Engelleyici Sistemler |
| EN 795 (b) | Sabitleme (Tutunma) Aletleri (Sınıf B) |
| EN 813 | Oturaklı Emniyet Kemeri |
Yüksekte Çalışma
Düşmenin önlenmesi için alınması gereken yukarıdaki standart prosedürlerin yanı sıra işveren; yapılacak çalışmada önce can güvenliğini sağlamayı ilke edinmeli; çalışmanın en az hasar ve kayıpla gerçekleşmesi için, işin kriterlerine göre gerekli diğer alternatif önlemleri de önceden tespit etmeli; çalışma başlamadan bu tedbirleri almalı ve çalışma ortamında kesin bir güvenlik sağlamalıdır. Yönetmelikte işverenin üstüne düşen görevleri sıralayacak olursak:
- Tüm yüksekte çalışma işlerinin önceden planlanması ve organize edilmesi
- İşi yürütecek olanların yetkin ve eğitimli olmalarının sağlanması
- Risk değerlendirmesinin yapılması, uygun donanımın seçilmesi ve kullanılmasının sağlanması
- Hassas ve kırılgan yüzeylerden kaynaklanan risklerin kontrolünün yaptırılması
- Yüksekte çalışma donanımının düzenli olarak kontrolünün ve bakımının yaptırılması
Yüksekte Çalışmada 5 Fonksiyonel Kategori
- Düşüş Durdurma:
Yasalar, düşme tehlikesinin olduğu yüksek yerlerde çalışılırken düşüşü durdurucu sistemlerin kullanılması gerktiğinin altını çizer. Bu sistemler şunlardır;- Sabitleme noktası/Sabitleme bağlantısı
- Vücut giysisi/paraşüt tipi emniyet kemeri
- Şok emicili ara bağlantı
- Pozisyon Alma:
Pozisyon alma sistemi, yüksekliğin artabileceği çalışma sahalarında işçilerin ellerini rahatça hareket ettirerek çalışmalarını sağlar. Bu sistem genel olarak aşağıdaki ekipmanlardan oluşur:- Sabitleme noktası/sabitleme bağlantısı
- Vücut giysisi-emniyet kemeri ya da bel kemeri
- Ara bağlantı-pozisyon alma halatı (lanyard) ve düşüş durdurma sistemi
- Kuşatılmış Alan:
Bu sistem, genelde tanklara ya da kanallara giren işçiler tarafından kullanılır. Acil bir durum olduğunda geri dönülebilir. Bu sistem şunlardan oluşur:- Sabitleme noktası; tripot, vinç kolu
- Vücut giysisi-paraşüt tipi emniyet kemeri (2 veya 3 sabitleme noktalı)
- Ara bağlantı-ayarlanabilir yaşam hattı/geri çekilme ünitesi
- Halat Bağlantısı/Halat Geçişi:
Bilinen geçiş metotlarının yetersiz olduğu durumlarda halat bağlantı geçiş sistemleri, operatöre iş alanında suspansiyon ve ellerini kullanmadan pozisyon alma şansı sağlar. Bu sistem şunlardan oluşur:- Sabitleme noktası/sabitleme bağlantısı
- Vücut giysisi paraşüt tipi oturaklı emniyet kemeri (2 veya 3 noktalı)
- Ara bağlantı: İp tutuculu sabit hat, ip çıkışlı sabit hat ve kontrollü iniş ekipmanları
- Kurtarma:
Minimum riskle, hiçbir düşme riski olmadan kurtarma gerçekleştirilebilir. Kişinin kendini tehlikeden uzaklaştırması ya da tam eğitimli ve uzman bir kadro yardımıyla daha teknik bir operasyon şeklinde olabilir.- Sabitleme noktası (örneğin 4 ayak)/ sabitleme bağlantısı
- Vücut giysisi-2 ya da 3 noktalı emniyet kemeri kurtarma askısı, üçgen ya da sedye
- Ara bağlantı-kurtarma ünitesi, düşüş engelleyici ekipman çekmek için makara sistemi
Kişisel düşüş engelleyici ekipman seçilirken muhtemel bir kurtarma ya da tehlikeden uzaklaştırma planı yapılmış olması önemlidir. 2 ya da 3 noktalı emniyet kemerleri kurtarma aparatlarına takılabilir.
Emniyet tipi kemerlerle çalışılırken iş kazası riskini azaltmak için düşüş faktörlerini bilmemiz gereklidir.
Düşüş Mesafesinin Hesaplanması
Bağlantı noktasına bağlanarak düşüş durdurmada 3 düşüş faktörü vardır. Düşüş faktörü, kişinin potansiyel düşüş metresini hesaplamak ve düşüş olayında en düşük seviyede bile herhangi bir kontak riskinin olmadığına emin olmak için gereklidir. Eğer mümkünse çalışan, bağlantı noktasını her zaman omuz mesafesi veya bunun üstünde tutulmalıdır.
Yüksek bağlantı noktası, düşüş mesafesini azaltırken, kişinin düşüşten kaynaklanan çarpma şiddetinin neden olduğu yaralanma riskini azaltır.
Şok emici halat kullanıldığında, herhangi bir düşme durumunda zemine temastan korunmak için olası düşüş mesafesinin hesaplanması çok önemlidir.
Aşağıdaki işlem, halatın sabitlenme noktası ile zemin arasında olması gereken minimum düşüş boşluğunu/mesafesini verir.
- Halat uzunluğu × 2 (halat uzunluğu ve kullanıcının boyu için)
- + 1,75 m yavaşlama mesafesi, şok emicide ve halatta olabilecek esnemeler için
- + 1 m güvenlik payı
Örnekler;
2 metrelik halat kullanıldığında (faktör 2)
(2 × 2 m) + 1,75 + 1 m ( güvenlik payları)
Gerekli düşüş mesafesi= 6,75 m
Örnek 2:
1,5 metrelik halat kullanıldığında (faktör2)
(1,5 m × 2) + 1,75 + 1m (güvenlik payları)
Gerekli düşüş mesafesi= 5,75 m
Sallanma Faktörü
Yaşam hattı için bağlantı noktası kişinin çalıştığı yerin tam üstünde değilse eğer herhangi bir düşme esnasında kişi, çalıştığı yere ya da karşı duvara çarpıp kendini yaralayabilir. Çalışma noktasına en yakın yerde bağlantı noktası bulunmazsa eğer çalışanın iki tarafına da iki ayrı halatla bağlantı kurularak sallanma engellenebilir.
ŞÜPHELİ DURUMLARDA DÜŞÜŞ SINIRLAYICILAR, DÜŞME MESAFESİNİ AZALTIRLAR < 3M.
Bir düşüş sınırlandırıcısı ya da kendinden ayarlanabilir halat, birkaç cm’de duracaktır ve bu da kısa mesafeli bir iş sırasında kullanılacak en iyi çözümdür. Çünkü şok emici halat, işçinin aşağılarda bir yerlere çarpmasına engel olmayabilir.
Solunum Koruma Ürünleri Seçerken
El Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma
Gözlerimizde Sıkça Rastlanılan Tehlikeler
Hassas bir organ olan göz, 3 tip tehlikeyle (meslek gruplarına bağlı, mekanik, kimyasal, mekanik ve kimyasal etkiler sonucu oluşan radyasyonla) karşı karşıya kalabilir.
İşyerinizde aşağıdakilerden herhangi birine maruz kaldınız mı?
-
Uçuşan büyük parçalar: gaz, toz, toprak, duman, küçük parçacıklar
-
Sıçrayan metaller: buhar, sıvı, gaz
-
Radyasyon içeren enerjiler ve yüksek sıcaklık
Eğer cevabınız evet ise göz koruma, iş yerinizde de mutlaka gerekli!
Göz Korumada Endüstriyel Kazaların Sonuçları
Yabancı etkilere bağlı olan yaralanmalar/Batma sonucu yaralanmalar:
Darbe, toz, toprak, katı parçacıklar, metal parçacıklar, kum vb. maddelerin göz organına gelmesi sonucunda; kornea dokusu hasar görür ya da delinir, gözün renkli kısmı yırtılır, mercek de donukluk oluşur.
Kimyasal Hasar ve Yaralanmalar:
Sıvı kirlilikler, solventler, aerosollar, asitler, alkalik metal, kireç, çimento, harç vb. sıvıların ve maddelerin göz organına gelmesi sonucunda; gözünkornea dokusu yanar, uzak görüş hasar görür; göz’de enfeksiyon, konjonktivit iltihaplanma, kornea ülseri oluşur.
Radyasyon Yaralanmalar/Hasarlar:
Kızılötesi ışınlar, ultraviyole, lazer, görünmeyen ışıklar (mavi ışık) vb. gelmesi sonucunda; göz’de katarak, kornea iltihabı; retina da yaralanma ve yanma, kristal mercek donukluğu oluşur.
Radyasyon insan gözünü nasıl etkiler?
- Infrared (IR): Çıplak gözle görülemeyen ışıklar (780 nm üstünde)
- Görülebilir ışıklar (380-780 nm arasında)
- Ultraviole (UV): Çıplak gözle görülemeyen ışıklar (380 nm altında)
- Nm: nanometre
Görülebilir Işıklar (380 ve 780 nm arasında olan ışıklar)
Görülebilir ışıklarda ortaya çıkan riskler, gözün kamaşması, göz yorgunluğudur.
Görünen dalga boyları boyunca gökkuşağının bütün renkleri (380 – 780 nm) göz tarafından görülür. Göz, sarı ve yeşil renkleri görme konusunda diğer renklere göre daha hassastır.
Ultraviolet (UV): Çıplak gözle görülemeyen ışıklar (380 nm altında)
Çevresel: Dışarda çalışmak (güneş ışığı), kaynak arc, kısa devre oluşumları, UV altında çalışmak
Göz Yaralanmaları: Kısmi körlük, katarak, göz iltihabı, akut konjunktivit, retina yanması, kornea ve lens kristalleşmesi, net görüntünün azalması, görüntü alanının azalması
Meydana gelen 10 göz kazasından 9 tanesi göz ve yüz koruması kullanarak önlenebilir.
Gözü Negatif Etkilerden Koruma
Çalışma alanlarında gözü zararlı etkilerden korumak için 2 önemli nokta vardır.
En yakın çözümün seçimi;
- Riskleri göz önünde bulundurarak doğru göz korumasını seçmek
- Göz korumanın hangi göz koruma yöntemiyle yapılacağı (gözlük, gogıl, yüz vizörü) ve tabi ki doğru lens kullanmak da çok önemlidir.
Göz Koruyucularının kullanan kişi tarafından kabul edilmesi
Kişisel koruma malzemelerinin şık ve güzel olması, kullanımı sağlamak açısından önemldir. Göz koruyucular ışık ve güzel olmaz ise kişiler tarafından kullanılmayabilir.
Göz koruma çeşitleri 3’e ayrılır:
Gözlük: 45 m/s’ye kadar darbelere-UV ve IR radyasyonlarına, ışık parlamasına (solar) ve uçan parçacıklara karşı koruma sağlar.
Gogıl (Google): Toz, toprak ve sıvı damlacıkları, radyasyon (UV, IR), gaz ve buhar, ergimiş metal ve sıcak katı maddelere karşı koruma sağlar.
Yüz vizörü: Ergimiş metaller, sıcak katı malzemeler ve kısa devre elektrik arkları, radyasyon (UV, IR), uçuşan katı ve sıvı damlacıklara karşı koruma sağlar.
Avrupa Standartları;
Teknik Performans Standartları
- EN 166-Kişisel Göz Koruması-Özellikler
- EN167-Optik deney metotları
- EN168-Optik dışındaki deney metotları
- EN 169-Kaynak Filtresi
- EN170-Ultraviole Filtresi
- EN171-Infrared Filtre
- EN172-Sanayide kullanım için Güneşe karşı koruyucu filtreler
- EN175-Personel koruyucuları-Kaynak ve benzeri işlemler sırasında gözü ve yüzü koruma teçhizatı
- EN379-Kişisel göz koruması-Otomatik kaynak filtreleri
- EN207-Lazer radyasyonuna karşı filtre ve göz koruması
- EN208-Lazerler ve lazer sistemleriyle çalışmaya uygun göz koruyucuları
Lens Seçimi
Lens İşaretlerinin anlamı
- 3 : Filtre Kimlik Kodu 2 ve 3= UV/4= IR/5/6= Güneş
- 1.2 : Koruyucu Seviye: Sayısal Filtre Skalas…Şeffaf
- U : Üretici Kimliği (U= Univet)
- 1/2/3 : Optik Sınıf (1= Devam eden, kullanılan, 3= Her zaman olmayan kullanım)
- S/F/B/A : Darbeye Dayanıklı
- 8 : Elektrik arklarından doğan kısa devrelere karşı direnç sağlar.
- 9 : Ergimiş metalve sıcak katı malzemeler (dökme metal sıçraması ve sıcak katı sızmasına karşı)
- K : Aşınmaya karşı direnç sağlar.
- N : Duman ve buhara karşı direnç sağlar.
- T : Yüksek ve alçak ısı derecelerine karşı direnç sağlar (-5, +55 derece arası).
Çerçeve İşaretleri
- U : Üretici Kimliği (U= Univet)
- EN166 : CE Standardart Nr
- XXX : Uygulama Alanları
- 3 : Sıvılar (damla ve damla sıçramaları)
- 4 : Parçacıklar (Toz-toprak parçaları> 5 mikron)
- 5 : Gaz ve zararsız parçacıklar (gaz, buhar, havada bulunan duman ve toz-toprak parçaları < 5 mikron)
- 8 : Kısa devre kaynaklı elektrik arklarına direnç
- 9 : Erimiş metal ve sıcak parçacıklar (erimiş dökme metal ve sıcak-katı parçacıklar)
- F/B/A: Darbeye Dayanıklı
Solunum Koruma Ürünleri Seçerken
El Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma
Kulak Koruma Standartları
| EN 352/1 | Baş Bantlı Kulaklık |
| EN 352/2 | Kulak Tıkacı |
| EN 352/3 | Barete Monte Kulaklık |
| EN 352/4 | Elektronik Baş Bantlı Kulaklık |
| EN 352/6 | Elektriksel İletişim Tertibatı Olan Kulaklık |
| EN 458 | Kulak Koruma Ekipmanlarının Bakımı, Alınması Gereken Önlemler, Kullanımı ve Seçimi Üzerine Tavsiyeler içeren Rehber |
Çalışanların Sorumlulukları
| Koruyucu Önlemler | Günlük 8 saat Maruziyet | Zirve Maruziyet |
| En Düşük Maruziyet Seviyesi (İşyerinde Bulundurma Zorunluluğu) | 80dbA | 135dbC |
| En Yüksek Maruziyet Seviyesi (Kulaklık Korumanın Takılma Zorunluluğu) | 85dbA | 137dbC |
| Maruziyet Limit Seviyesi | 87dbA | 140dbC |
Ses ile İlgili Genel Bilgiler
Sesin siddeti desibel (dB) olarak ölçülür. İnsan üzerinde olumsuz etkiler meydana getiren ve istenmeyen sesler gürültü olarak tarif edilir. Gürültü, insan kulağında meydana getirdiği basıncın referans basınca oranının logaritmik ifadesi olan desibel (dB) ile ölçülür.
Ses, katı, sıvı ve havada dalgalar halinde yayılan bir eneji şeklidir. İnsan kulağının ilk uyum yaptığı ses şiddeti 0 (sıfır) dB’dir ve bu değere ‘işitme eşiği’ adı verilir. 140 dB ise ‘acı eşiği’dir ve kulak daha fazla ses şiddetine dayanamaz.
Ses frekansı 16 hertz ile 20.000 hertz olan sesler insan kulağının ‘işitebilir frekans’ aralığıdır.
İnsan kulağı çok düşük ve çok yüksek şiddette sesleri duyabilme yeteneğine sahiptir. İnsan kulağının algılayabileceği en düşük ses şiddeti eşik şiddeti olarak bilinir. Kulağa zarar vermeden işitilebilen en yüksek sesin şiddeti ise eşik şiddetinin yaklaşık bir milyon katı kadardır. İnsan kulağının şiddet algı aralığı bu kadar geniş olduğundan şiddet oluşumu için kullanılan ölçek de 10’un katları, yani logaritmik olarak düzenlenmiştir. Buna desibel ölçeği denir.
Sıfır desibel mutlak sessizliği değil, işitilemeyecek kadar düşük ses şiddetini (ortalama 1.10-12 w/m²) gösterir. Desibel, bir oranı veya göreceli bir değeri gösterir ve “bel” biriminin 10 katı kadardır. İki farklı oranın çok büyük olmasından dolayı “desibel” adı verilen ve oranların logaritmasının 10 katı olarak tanımlanan birim daha yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu sayılardan biri bilinen bir sayı olarak alındığından desibel, söz konusu bir büyüklüğün (pi) referans büyüklüğüne (pref) oranının logaritmasının 10 katıdır (db=10.log [pi/pref]).
dB(A) ise insan kulağının en çok hassas olduğu orta ve yüksek frekanslarının özellikle vurgulandığı bir ses değerlendirmesi birimidir. Gürültü azaltması veya kontrolünde kullanılan dB (A) birimi ses yüksekliğinin subjektif değerlindirilmesi ile ilişkili bir kavramdır.
Eşik şiddetindeki ses, “sıfır” desibeldir ve 1.10-12 w/m² değerine eş değerdir. 10 kat daha şiddetli ses, 1.10-11 w/m², yani 10 dB iken 100 kat daha şiddetli ses 20 dB’dir.
Frekans Düzeyinde Ortalama Koruma Değerlendirilmesi
- NRR-Noise Reduction Ratio (NRR): Ses önleyicilerin gürültülü bir oratmda sağlayacağı potansiyel koruma hakkında bazı kurallar sağlamak için geliştirilmiş bir değerlendirme sistemidir.
- SNR-Simplified Noise Reduction or Single Noise Rating (SNR): AB tarafından ses önleyiciler için oluşturulmuş değerlendirme sisteminin bir parçasıdır.
- NRR ve SNR de desibel olarak ifade edilir. Farklı ses önleyicilerin potansiyel gürültü azaltma kapasitelerini karşılaştırmak üzere klavuz olarak kullanılır.
- Gürültü ölçüm sonucuna göre (SNR) aralıkları;
H: Yüksek ölçüme göre SNR
M: Orta ölçüme göre SNR
L: Küçük ölçüme göre SNR
- İlk önce gürültü seviyesinin ne olduğunu belirleyiniz.
- Gürültü seviyesinin NRR veya SNR olarak belirlenmesi:
Her kulak koruyucu için bu tablo ayrı ayrı hazırlanmaktadır.
Örnekte, aynı kulak tıkacının farklı frekanslarda farklı dB’lerde düşüş yaptığı görülmektedir. Standart sapmadan sonra 250 Hz’de 23.6 dB’ye düşen kulak tıkacı 4000 Hz’de 40.2 dB düşüş sağlar. Uygun kulak koruyucu seçerken o kulak koruyucuya ait tablodan yararlanılmalıdır.
| Freq. (HZ) | 63 | 125 | 250 | 500 | 1000 | 2000 | 4000 | 8000 |
| Mf (dB) | 25,9 | 28,4 | 31,1 | 33,6 | 35,0 | 34,6 | 44,7 | 43,4 |
| Sf (dB) | 7,1 | 8,4 | 7,5 | 7,2 | 6,5 | 4,0 | 4,5 | 4,8 |
| A.P.V. (dB) | 18,8 | 20,0 | 23,6 | 26,4 | 28,5 | 30,6 | 40,2 | 38,6 |
| Ölçü: 6 – 12 | H = 34 | M = 32 | L = 31 | SNR = 35 | ||||
Freq= Ses şiddeti
Sf(dB)= Standart sapma
Mf(dB)= Azaltma miktarı
A.P.V(dB)= Varsayılan koruma
Solunum Koruma Ürünleri Seçerken
El Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma
Vücut Koruma EN Standartları
EN ISO 11612: Uluslararası bu standarda göre belirlenen performans gereklilikleri, bahsi geçen koruma durumlarında giysilere uygulanmıştır. Limitli alev sıçramaları elbiseleri ve kullanıcının radian ya da konvektiv ısıya maruz kaldığı ya da sıcakya da erimiş metal sıçramalarında aşağıdaki kodlar kullanılmaktadır:
- Kod A: Limitli alev sıçramalarında
- Kod B: Konvektiv ısıya karşı koruma-3. Seviye
- Kod C: Radian ısıya karşı koruma-4. Seviye
- Kod D: Erimiş metal sıçramalarına karşı koruma-3. Seviye
- Kod E: Erimiş metal sıçramalarına karşı koruma
- Kod F: Kontak ısıya karşı koruma-3. Seviye
EN ISO 11611: Uluslararası bu standart, özel performans gereklilikleri açısından iki sınıfı tanımlar.
- Sınıf 1: Düşük tehlike seviyesindeki kaynak tekniklerine karşı koruma
- Sınıf 2: Tehlikeli kaynak tekniklerine karşı koruma, yüksek ısı radyan ısı
EN ISO 14116: Malzemelerin sınırlı alev yayılması, malzeme montajları ve koruyucu giysiler için performans özelliklerini kapsar. Giysinin yanmasının bir tehlike oluşturma olasılığı ek gerekliliklerinde ayrıca tanımlanmıştır.
EN 14116:2008: Koruyucu giysilerde kullanılan malzemelerin sınırlı alev yayma ile ilgili performans özelliklerini kapsar.
EN 11612:2008: Isıya maruz kalan endüstri çalışanları için koruyucu giysiler.
Aşağıdaki sıralamalar performans seviyelerini gösterir:
- A – Limitli alev yayılımı
- B – Isı yayılımına karşı koruma
- C – Işın yayılımına karşı koruma
EN 11611:2007: Kaynak ve benzeri işlerde kullanılan koruyucu giysilerin standardı
EN 1149: 2006: Yangına yol açan boşalmalardan kaçınmak amacıyla, elektrostatik yük yayıcı koruyucu giysiye ait alt elektrostatik kuralları ve deney metotlarını kapsar.
EN 61482-1-2: 2007: Avrupa standardı olan bu test metodu, termal ve elektrik riskine karşı kullanılan giysilerin sistem olasılıklarını ölçer.
EN 13034: 2005 + A1: 2009: Sıvı kimyasallara karşı koruyucu giysiler.
Sıvı kimyasallara karşı limitli koruma sağlayan koruyucu giysilerin performans gerekliliklerini tanımlar (Tip 5 ve Tip 6). Bu standart, limitli kullanılan ve tekrar kullanılabilen kimyasal koruyucu giysilerin minimum gerekliliklerini tanımlar. Bu giysiler, hafif sprey etkisi sıvı aeresoller veya düşük basınç, düşük seviyede sıçramalara karşı kullanılanlar, molekül seviyede bariyer gerektirmezler.
Kimyasal Koruma ile İlgili Avrupa Direktifleri EN Standartları
- TİP 1 A EN 943: Likit aerosolleri ve katı partikülleri içeren sıvı ve gaz kimyasallara karşı kullanılan koruyucu kıyafetler; gaz içermeyen tamamen kapalı olan ve hava almayan koruyucu kıyafetler için performans gereksinimleri.
- TİP 1 B EN 943: Likit aerosolleri ve katı partikülleri içeren sıvı ve gaz kimyasallara karşı kullanılan koruyucu kıyafetler; gaz geçirmeyen, tamamen kapalı olmayan koruyucu kıyafetler için performans gereksinimleri
- TİP 1 C EN 943: Likit aeroselleri ve katı partikülleri içeren sıvı ve gaz kimyasallara karşı kullanılan koruyucu kıyafetler; gaz geçirmeyen hava beslemeli koruyucu kıyafetler için performans gereksinimleri
- TİP 2 EN 943: Likit aerosolleri ve katı partikülleri içeren sıvı gaz kimyasallara karşı kullanılan koruyucu kıyafetler; hava beslemeli özelliği sayesinde gaz geçirmeyen koruyucu kıyafetler için performans gereksinimleri. Tip 1 ve Tip 2’deki kıyafetler tekrar kullanılabilme özelliğine de sahiptir.
- TİP 3 Pr EN 14605: Likit kimyasallara karşı kullanılan koruyucu kıyafetler; buradaki performans gereksinimleri kıyafetin farklı parçalarının da dahil olduğu sıvı geçirmeyen koruyucu kıyafetler içindir.
- TİP 4 Pr EN 14605: Likit performanslara karşı kullanılan koruyucu kıyafetler; buradaki performans gereksinimleri kıyafetin farklı parçalarının da dahil olduğu sprey geçirmeyen koruyucu kıyafetler içindir.
- TİP 5 ISO EN 13982 – 1: Katı partikülkimyasallara karşı kullanılan koruyucu kıyafetler; buradaki performans gereksinimleri sınırlı ve partikül geçirmeyen, tekrar kullanım içindir.
- TİP 6 ISO EN 13034: Katı partikül kimyasallara (sıçramalara) karşı kullanılan koruyucu kıyafetler; buradaki
performans gereksinimleri sıvı kimyasallara karşı kısıtlı koruma sağlayan takım kıyafetler içindir.
Kimyasal ürünlerle ilgili en büyük risk, kimyasal gazların, sıvı ve katı maddelerin tutulmadan içeri sızmasıdır. Bunun sebepleri şunlardır:
- Dikişlerin yanlış, düzensiz toplanması ve yanlış kesim
- Dikişlerin mekanik dayanıklılığının düşük olaması
- Mekanik dayanıklılığın düşük olması
- Termal dayanıklılığın düşük olaması
Solunum Koruma Ürünleri Seçerken
El Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma
Kafa koruma ne zaman gereklidir?
Çevrede herhangi bir maddenin düşme riski varsa endüstriyel güvenlik bareti takılmalıdır
Yüksekte yapılacak herhangi bir iş için çene kayışı olan endüstriyel bir güvenlik bareti kullanılmalıdır.
Kafadan alınan herhangi bir şok riskine karşı alınması gereken en düşük önlem, Endüstriyel Bump Cap, Top Cap, Hard Cap kullanımıdır.
Baret kullanımı ile bereber yapılacak çalışmalarda, partiküller ve kimyasallara karşı göz ve yüz korumadan, sesi azaltmak için ise kulak korumadan en uygun aksesuarı takınız.
EN 812:1997 A1+ 2001 nedir?
Endüstride minimal risklere karşı kullanılan başlıkları kapsayan normdur.
EN 397:1995 nedir?
Avrupa’dan tedarik edilen Endüstriyel Güvenlik Baretlerinin, farklı yönlerinin Avrupa standartlarına göre resmileştirildiği kurallardır. 3 farklı ısı seviyesinde, farklı testler yapılmalıdır. -10°C’den +50°C’ye ve çevre ısısına göre (bütün JSP baretleri standart olarak -20°C’de) test edilirler.
- 5 kg’lık bir ağırlığın güvenlik baretinin üzerine 1 m yüksekten düşmesi,
- 5 kN basınçla güvenlik baretinin düşmesi
- 3 kg’lık şakülün güvenlik baretinin üzerine düşmesi,
- Diğer testler, güvenlik baretinin elektrik dayanıklılığını test etmek için yapılmışlardır.
Solunum Koruma Ürünleri Seçerken
El Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma
Ayak Korumada Koruma Seviyeleri ve Standartlar
- EN ISO 20345:2004 Standart ; SB: 200 J’ye dayanıklı, koruyucu burunlu 15 KN basınca dirençli, yırtılmaya, aşınmaya, hidrokarbonlara, kaymaya dirençli, katmanlar birleşik; krom VI hariç, su buharı geçirgenlik ve ergonomik özelliklidir.
S1: SB + E + A + kapalı arka kısım (topuk)
S2: S1 + WRU
S3: S2 + P + girintili çıkıntılı dış taban (tırtıklı) - EN ISO 20347 Standart ; OB: Yırtılmaya, aşınmaya, hidrokarbonlara, kaymaya dirençli, birleşik katmanlı; krom VI hariç, su buharı geçirgenlik ve ergonomik özelliklidir.
01: OB + E + A + kapalı arka kısım (topuk)
02: 01 + WRU
03: 02 + P + girintili çıkıntılı dış taban (tırtıklı) - İsteğe Bağlı Testler (CE Teknik Etiketleme Bilgisi)
A: Antistatik
E: Topuk kısmında enerji emme
WRU: Saya kısmı su sızdırmaz ve emmez
P: Delinmeye dayanıklılık
CI: Soğuk izolasyonu
HI: Isı izolasyonu
HRO: Isıya dayanıklı taban
FO/ORO: Hidrokarbonlara dayanım
AN: Bilek koruma
WR: Su geçirmezlik
ESD: Eloktrostatik boşalım
Spesifik Standartlar
Diğer özel standartlar, özel ikonlarla veya işaretlerle gösterilmelidir.
- EN 12568:1998: Koruyucu burun ve koruyucu taban
- EN 13287: Kayma Direnci: SRC İş Güvenliği ayakkabılarında kayma standartlarına uygun olarak yapılan testlerde, her ortamda maksimum kayma direnci sağlayan tabanların standart (ön topuk – ön taban kayma) değerlerini karşılayan ürünler üzerinde SRC logosu ile işaretlenmiştir.
- SRA= Seramik üzerine sabun çözeltisi (Sodium lauryl sulfate) dökülmüş yüzeyde kayma direnci
- SRB= Yağ çözeltisi dökülmüş çelik yüzeyinde kayma direnci
- SRC= SRA+SRB
- EN 50321: Düşük gerilimli elektrik yalıtımı sembol I+ ikon + sınıf O veya OO EN ISO 17249: Zincir testere ikon+ sınıf 1 – 4
- EN 15090: İtfaiyecilere özel ikon + sınıf 1 – 2
- EN 13634: Motorsiklet sürücüleri ikon + özel seviye
- EN 13832: Kimyasal direnç ikon + ürün grubu seviyelere göre ayarlanır.
| İşaret | Test Zamanı | Test Maddesi | Düz Pozisyonda | Topuk Pozisyonunda |
| SRA | SERAMİK | DETERJAN | 0.32 | 0.28 |
| SRB | ÇELİK | GLİSERİN | 0,18 | 0,13 |
Solunum Koruma Ürünleri Seçerken
El Koruma Ürünlerini Seçerken
Yüksekte Çalışma Ürünlerini Seçerken
Göz Koruma Ürünlerini Seçerken
Kulak Koruma Ürünlerini Seçerken
Vücut Koruma Ürünlerini Seçerken
Kafa Koruma Ürünlerini Seçerken
Ayak Koruma Ürünlerini Seçerken
Kaynaklar;
Neden İş Güvenliği İSG Uzmanları
Neden İş Güvenliği İşyeri Hekimleri
Yazının tüm hakları www.nedenisguvenligi.com‘a ve yazarlara aittir. Telif hakları kanunu gereğince kopyalanamaz ve/veya farklı bir yerde kullanılamaz. Ancak alıntı yapıldığında link ve adres verilmek zorundadır.