Türkiye'nin isg platformu
OSGB Hizmetleri

Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği

isg yönetmelikleri

İçindekiler

Çağrı Tasarım Kampanya

Ek- I
LİMİT DEĞERLER, HEDEF DEĞERLER, UZUN VADELİ HEDEFLER, DEĞERLENDİRME EŞİKLERİ, BİLGİLENDİRME VE UYARI EŞİKLERİ

 

A) Tanımlar

PM10, arsenik, kadmiyum, nikel, cıva ve benzo(a)piren konsantrasyonlarını hesaplamak için örnekleme hacmi, ortam şartlarına karşılık gelmekte ve tüm gaz halindeki kirleticiler için hacim 293° K sıcaklıkta ve 101,3 kPa basınçta standartlaştırılır.

Konsantrasyon değerleri aşağıdaki birimlerle ifade edilir;

–          karbon monoksit için mg/m3

–          arsenik, kadmiyum, nikel, cıva ve benzo(a)piren için ng/m³

–          diğer kirleticiler için µg/m³

Saat, Merkezi Avrupa Saat Dilimi cinsinden belirtilir. AOT40 ( (µg/m³)· saat olarak ifade edilir), her gün, Merkezi Avrupa Saat Dilimi 8:00 ve 20:00 arasında ölçülen sadece 1 saatlik değerler kullanılarak belirli bir zaman dilimi sonunda, 80 µg/m³ ile 80 µg/m³ (= 40ppb) den daha büyük saatlik konsantrasyonlar arasındaki farkın toplamı demektir.

Maksimum günlük sekiz saatlik ortalama konsantrasyon, saatlik verilerden hesaplanıp her saat güncellenen sekiz saatlik dinamik ortalamalar incelenerek seçilir. Böyle hesaplanan her sekiz saatlik ortalama, sona erdiği güne ait olur, diğer bir ifade ile herhangi bir gün için ilk hesaplama süresi önceki günün 17:00‘dan o günün 01:00‘a kadarki süredir. Herhangi bir gün için son hesaplama süresi ise o günün saat 16.00‘dan 24:00‘a kadar olan süredir.

B) Limit değerler, değerlendirme ve uyarı eşikleri

Kirletici Ortalama süre

 

Limit değer Tolerans payı Üst değerlendirme eşiği Alt değerlendirme eşiği Limit değere ulaşılacak tarih Uyarı eşiği
SO2 saatlik

-insan sağlığının korunması için-

350 µg/m3
(bir yılda 24 defadan fazla aşılmaz)
1.1.2014 tarihinde 150 µg/m3 (limit değerin %43’ ü)

ve 1.1.2019 tarihine kadar tolerans payı sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azaltılır

1.Ocak 2019 500 µg/m3 
(hava kalitesinin temsili bölgelerinde bütün bir  “bölge” veya “alt bölgede” veya en azından 100 km2’de- hangisi küçük ise-üç ardışık saatte ölçülür)
24 saatlik

-insan sağlığının korunması için-

125 µg/m3 
(bir yılda 3 defadan fazla aşılmaz)
1.1.2014 tarihinde 125 µg/m3  (%100)  ve 1.1.2019 tarihine kadar tolerans payı sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azaltılır 24-saatlik limit değerin %60’ ı

(75 µg/m3
bir yılda 3 defadan fazla aşılmaz)

24-saatlik limit değerin %40 ‘ı

(50 µg/m3
bir yılda 3 defadan fazla aşılmaz)

1.Ocak 2019
yıllık ve kış dönemi  (1 Ekim den 31 Marta kadar)


– ekosistemin koruması-

20 µg/m3 Kış dönemi limit değerinin %60’ı

(12 µg/m3)

Kış dönemi limit değerinin %40’ı

(8 µg/m3)

1.Ocak 2014
Kirletici Ortalama süre

 

Limit değer Tolerans payı Üst değerlendirme eşiği Alt değerlendirme eşiği Limit değere ulaşılacak tarih Uyarı eşiği
NO2 saatlik

-insan sağlığının korunması için-

200 µg/m3
(bir yılda 18 defadan fazla aşılmaz)
1.1.2014 tarihinde

100 µg/m³ (% 50)

ve 1.1.2024 tarihine kadar tolerans payı sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azaltılır

limit değerin %70’i

(140 µg/m3
bir yılda 18 defadan fazla aşılmaz)

 limit değerin %50’si

(100 µg/m3
bir yılda 18 defadan fazla aşılmaz)

1.Ocak 2024 400 µg/m3 (hava kalitesinin temsili bölgelerinde bütün bir “bölge” veya “alt bölge” de veya en azından 100 km2’de- hangisi küçük ise- üç ardışık saatte ölçülür)
yıllık

-insan sağlığının korunması için-

40µg/m3 1.1.2014 tarihinde 20 µg/m³ (% 50)

ve 1.1.2024 tarihine kadar tolerans payı sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azaltılır

limit değerin %80’i (32 µg/m3 )  limit değerin %65’i (26 µg/m3) 1.Ocak 2024
NOX yıllık

– vejetasyonun korunması için-

30 µg/m3  limit değerin %80’i (24 µg/m3)  limit değerin %65’i (19,5 µg/m3) 1.Ocak 2014
Kirletici Ortalama süre

 

Limit değer Tolerans payı Üst değerlendirme eşiği Alt değerlendirme eşiği Limit değere ulaşılacak tarih
PM(10) 24 saatlik

-insan sağlığının korunması için-

50 µg/m3


(bir yılda 35 defadan fazla aşılmaz)

1.1.2014 tarihinde 50 µg/m³ (% 100)

ve 1.1.2019tarihine kadar tolerans payı sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azaltılır

30 µg/m3(bir yılda 7 defadan fazla aşılmaz) 20 µg/m3(bir yılda 7 defadan fazla aşılmaz) 1 Ocak 2019
yıllık

-insan sağlığının korunması için-

40.µg/m3 1.1.2014 tarihinde 20 µg/m³ (% 50)

ve 1.1.2019 tarihine kadar tolerans payı sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azaltılır

14 µg/m3 10 µg/m3 1 Ocak 2019
Sayfa 1

2

Sayfa 3

Kirletici

Ortalama süre

 

Limit değer Tolerans payı Üst değerlendirme eşiği Alt değerlendirme eşiği Limit değere ulaşılacak  tarih
Kurşun yıllık

-insan sağlığının korunması için-

0,5µg/m3

Sınayi faaliyetlerden uzun yıllar boyunca kontamine olmuş sanayi kaynakların yakınlarında

1 µg/m³

(bakınız madde 12 (4))

1.1.2014 tarihinde

0.5 µg/m³ (% 100) ve 1.1.2019 tarihine kadar veya madde 12 (4) ‘e göre belirlenen  “alt bölge”ler ve “bölge”lerde 1 Ocak 2019 + 5 yıla kadar tolerans payı sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azaltılır

limit değerin %70’i

(0,35 µg/m3)

limit değerin %50’si

(0,25 µg/m3)

1 Ocak 2019 veya madde 12 (4) ‘e göre belirlenen “bölge“ ve “alt bölge”lerde 1 Ocak 2019 +5 yıl. Böyle durumlarda limit değer 1 Ocak 2019 dan itibaren 1,0 µg/m³ olur.
Benzen yıllık

-insan sağlığının korunması için-

5 µg/m3 1.1.2014 tarihinde

µg/m³ (% 100)

ve 01.01.2017 tarihinden 1.1.2021 tarihine kadar tolerans payı sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azaltılır

limit değerin %70’i

(3, 5 µg/m3)

limit değerin %40’ı

(2 µg/m3)

1 Ocak 2021

zaman-sınırlı uzatmaya mutabık kalınan “bölge” ve “alt bölge”ler hariç (bakınız madde 12 (3))

Karbon monoksit maksimum günlük 8 saatlik ortalama

-insan sağlığının korunması için-

10 mg/m3 1.1.2014 tarihinde

mg/m³ (% 60)

ve 1.1.2017 tarihine kadar tolerans payı sıfırlanacak şekilde her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azaltılır

limit değerin %70’i

(7 mg/m3)

limit değerin %50’si

(5 mg/m3)

1 Ocak 2017
  1. C) Arsenik, kadmiyum, nikel ve benzo(a)piren için hedef değerler ve değerlendirme eşikleri
Kirletici Hedef değer (a) Hedef değerin yüzdesi olarak üst değerlendirme eşiği Hedef değerin yüzdesi olarak alt değerlendirme eşiği Hedef değere ulaşılacak tarih
Arsenik 6 ng/m3 % 60

(3,6 ng/m3)

% 40

(2,4 ng/m3)

1 Ocak 2020
Kadmiyum 5 ng/m3 % 60

(3,0 ng/m3)

% 40

(2,0 ng/m3)

1 Ocak 2020
Nikel 20 ng/m3 % 70

(14 ng/m3)

% 50

(10 ng/m3)

1 Ocak 2020
Benzo(a)piren 1 ng/m3 % 60

(0,6 ng/m3)

% 40

(0,4 ng/m3)

1 Ocak 2020

(a) bir yılda PM10 fraksiyonundaki toplam içerik için

 

D) Ozon için uzun vadeli hedefler, hedef değerler, bilgilendirme ve uyarı eşikleri

Hedef Ortalama Süre 2022 için Hedef değer  (a) Uzun vadeli hedef
İnsan sağlığının korunması Bir yılda maksimum günlük 8 saatlik ortalama 120 µg/m³ değeri üç yıllık ortalama alındığında bir yılda 25 günden daha fazla süre boyunca aşılmayacaktır (b) 120 µg/m3
Vejetasyonun korunması Mayıs ayından Temmuz ayına kadar 1 saatlik değerlerden hesaplanacak AOT40 Beş yıllık ortalaması

18 000 µg/m3·saat (b)

6 000 µg/m3·saat

(a) Hedef değerler ile uyumluluk bu yıldan itibaren değerlendirilecektir. Bir başka ifade ile verilerin, takip eden üç veya beş yıl sonunda uyumluluğun hesaplamasında kullanılacağı ilk yıl 2022’dir.

(b) Eğer üç veya beş yıllık ortalamalar belirlenemiyorsa yıllık verilerin ardışık ve tam seti bazında, hedef değerler ile uyumluluğu kontrol etmek için gerekli minimum yıllık veriler aşağıdaki gibidir;

– insan sağlığının korunmasında hedef değer için- bir yıllık geçerli veri

– vejetasyonun korunmasında hedef değer için- üç yıllık geçerli veri

  Süre Eşik
Bilgi eşiği 1 saatlik ortalama 180 µg/m3
Uyarı eşiği 1 saatlik ortalama (a) 240 µg/m3

(a) Madde 11 ‘in uygulanması için eşiğin aşımı üç ardışık yıl için öngörülür veya ölçülür.

E) Üst ve alt değerlendirme eşiklerinin aşımının belirlenmesi

 

Üst ve alt değerlendirme eşiklerinin aşımı, yeterli verinin bulunduğu yerlerde önceki beş yıllık süre içindeki konsantrasyonlar baz alınarak belirlenir. Önceki beş yıl dikkate alınarak en az üç yıllık süre içinde bu aşım oluşmuşsa, bir değerlendirme eşiğinin aşılmış olduğu varsayılır.

Beş yıllık veriden daha az veri olan yerlerde üst ve alt değerlendirme eşiklerinin aşımlarına karar vermek için, en yüksek kirlenme seviyelerinin karakteristik olduğu zamanlarda ve yerlerde kısa süreli ölçüm kampanyaları; emisyon envanterleri ve modellemeden elde edilen sonuçlar ile birleştirilebilir.

Ek- I A
GEÇİŞ DÖNEMİ UZUN VADELİ VE KISA VADELİ SINIR DEĞERLERİ VE UYARI EŞİKLERİ

(Değişik:RG-5/5/2009-27219)

Kirletici Ortalama süre Sınır değer Sınır değerin yıllık azalması Uyarı eşiği
SO2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Saatlik 900 µg/m3 İlk seviye: 500 µg/m3

İkinci seviye: 850 µg/m3

Üçüncü seviye: 1.100 µg/m3

Dördüncü seviye: 1.500 µg/m3

(Verilen değerler 24 saatlik ortalamalardır.)

-KVS-

24 saatlik

% 95 /yıl

-insan sağlığının korunması için-

400 µg/m3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 250 µg/m3 (sınır değerin %62,5’u) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır
Kış Sezonu Ortalaması

(1 Ekim – 31 Mart)

-insan sağlığının korunması için-

250 µg/m³ Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 125 µg/m3 (sınır değerin %50’si) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır
Hedef Sınır Değer

(Yıllık aritmetik ortalama)

60 µg/m³
Hedef Sınır Değer

Kış Sezonu Ortalaması

(1 Ekim – 31 Mart)

120 µg/m³
-UVS-

yıllık

-insan sağlığının korunması için-

150 µg/m3

 

-UVS-

yıllık

-hassas hayvanların, bitkilerin ve nesnelerin korunması için-

 

60 µg/m3

Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 20 µg/m(sınır değerin %33’ü) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır
NO2 -KVS-

24 saatlik

% 95 /yıl

-insan sağlığının korunması için-

300 µg/m3
-UVS-

yıllık

-insan sağlığının korunması için-

100  µg/m3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 60 µg/m(sınır değerin %60’ı) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır
Kirletici Ortalama süre Sınır Değer Sınır değerin yıllık azalması Uyarı eşiği
PM101

 

 

 

 

 

 

 

 

-KVS-

24 saatlik

%  95/yıl

-insan sağlığının korunması için-

300 µg/m3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 100 µg/m3 (sınır değerin %33’ü) olana kadar her 12 ayda bir eşit miktarda yıllık olarak azalır İlk seviye: 260 µg/m3

İkinci seviye: 400 µg/m3

Üçüncü seviye: 520 µg/m3

Dördüncü seviye: 650 µg/m3

 

 

(Verilen değerler 24 saatlik ortalamalardır.)

Kış Sezonu Ortalaması

(1 Ekim – 31 Mart)

-insan sağlığının korunması için-

200 µg/m3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 90 µg/m3 (sınır değerin %45’i) olana kadar her 12 ayda eşit bir miktarda yıllık olarak azalır
-UVS-

yıllık

-insan sağlığının korunması için-

150 µg/m3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 60 µg/m(sınır değerin %40’ı) olana kadar her 12 ayda eşit bir miktarda yıllık olarak azalır
Kurşun

 

 

-UVS-

yıllık

-insan sağlığının korunması için-

2 µg/m3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 1 µg/m3 (sınır değerin %50’si) olana kadar her 12 ayda eşit bir miktarda yıllık olarak azalır
 

CO

24 saatlik

%  95/yıl

-insan sağlığının korunması için-

30 mg/m3 Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde başlayarak 1.1.2014 tarihine kadar 10 mg/m3 (sınır değerin %33’ü) olana kadar her 12 ayda eşit bir miktarda yıllık olarak azalır
yıllık

-insan sağlığının korunması için-

10 mg/m3

 

[1] ‘PM10, asılı partikül madde – siyah duman olarak da ölçülebilir. Siyah duman değerlendirmesi ve gravimetrik birimlere çevrimi için, hava kirliliğini ölçme metotları ve anket teknikleri üzerine çalışan OECD grubunun standartlaştırdığı metot (1964), referans metot olarak alınır.

Ek-II
BİR “BÖLGE” VEYA “ALT BÖLGE” İÇİNDEKİ HAVA KİRLETİCİLERİ KONSANTRASYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ İÇİN GEREKLİLİKLERİN VE ÖLÇÜMLER İÇİN ÖRNEKLEME NOKTALARININ KONUMLARININ BELİRLENMESİ  

 

A) Örnekleme noktalarının konumları

 

Sabit ölçümlerde aşağıdaki hususlara uyulur.

I. Kükürt dioksit, azot dioksit, kurşun, PM10, benzen, karbon monoksit, arsenik, kadmiyum, nikel, cıva ve polisiklik aromatik hidrokarbonlar için makro ölçekte yer belirlemesi

(1) İnsan sağlığının korunması

İnsan sağlığının korunmasına yönelik örnekleme noktalarının yerleri, şu amaçlarla belirlenir;

(i)                   Limit değer(ler)in ortalama süresi ile bağlantılı olarak önemli bir süre için nüfusun dolaylı veya da doğrudan maruz kalma ihtimalinin olduğu en yüksek konsantrasyonların ortaya çıktığı “bölge”ler ve “alt bölge”ler içindeki alanlarda veri sağlamak,

(ii)                 Genel nüfusun maruziyetini temsil eden “bölge”ler ve “alt bölge”ler içindeki diğer alanlardaki seviyeler hakkında veri sağlamak,

(iii)                Besin zinciri ile nüfusun dolaylı maruziyetini temsil edecek, arsenik, kadmiyum, cıva, nikel, benzo(a)piren ve diğer polisiklik aromatik hidrokarbonların birikim oranları ile ilgili veri sağlamak,

Örnekleme noktaları genelde en yakındaki çok küçük mikro-çevrelerin ölçümünden kaçınılacak şekilde yerleştirilir. Yol gösterici olması bakımından, bir örnekleme noktası; trafiğin yoğun olduğu yerlerde 200 m2 den küçük olmayan, endüstriyel bölgelerde en az 250mx250m ve uygun olduğunda şehir-fon alanlarında birkaç km2 lik alandaki hava kalitesini temsil edebilmesi gerekir.

Örnekleme noktaları, mümkün olan yerlerde, bu noktaların yakın çevrelerinde olmayan benzer konumları da temsil edebilmesi gerekir. Arsenik, kadmiyum, nikel, civa, ve benzo(a)piren için örnekleme noktaları, uygun olan yerlerde, PM10 için örnekleme noktaları ile aynı yerde olması gerekir.

Amacın fon seviyelerinin değerlendirilmesi olduğu yerlerde, örnekleme konumu, yakınındaki endüstriyel alanlar veya “alt bölge”lerden, yani birkaç kilometre yakınındaki yerlerden etkilenmemelidir.

Endüstriyel kaynaklardan oluşan katkıların değerlendirileceği yerlerde, en yakın yerleşim bölgesindeki kaynağın rüzgâr yönünde en az bir örnekleme noktası yerleştirilir. Fon konsantrasyonunun bilinmediği yerlerde, hâkim rüzgâr yönünde ilave bir örnekleme noktası yerleştirilir. Özellikle bu Yönetmeliğin 8 inci maddesi dördüncü fıkrasının uygulandığı yerlerde, örnekleme noktaları, mevcut en iyi tekniklerin uygulamasının izlenebileceği şekilde yerleştirilir.

Adalarda, insan sağlığının korunması için gerekli olan örnekleme noktalarının yerleştirilmesi ihtiyacı göz önünde bulundurulur.

(2) Ekosistemler ve vejetasyonun korunması

Ekosistemler ve vejetasyonun korunmasını hedefleyen örnekleme noktaları, diğer yapılaşmış alanlardan, endüstriyel tesisler veya otoyollardan 5 km‘den veya “alt bölge”lerden 20 km ‘den daha uzağa yerleştirilir. Yol gösterici olması bakımından, bir örnekleme noktası, en az 1000 km2 ‘lik bir çevredeki hava kalitesini temsil edebilecek şekilde yerleştirilir.

Adalarda, hava kalitesinin değerlendirilmesi ihtiyacı göz önünde bulundurulur.

II. Ozon için makro ölçekli yerleştirme

Sabit ölçümlere uygulanabilen ozon konsantrasyonlarının değerlendirilmesi için örnekleme noktalarının konumunun belirlenmesi ve sınıflandırılması için kriterler

İstasyon tipi Ölçüm hedefleri Temsil edebileceği alan (a) Makro ölçekli yerleştirme kriterleri
Kentsel İnsan sağlığının korunması: Özellikle nüfus yoğunluğunun ve ozon konsantrasyonunun nispeten yüksek olduğu ve genel nüfusun maruziyetini temsil edebileceği yerlerde kent nüfusunun ozona maruziyetini değerlendirmek, Birkaç km2 Trafik, benzin istasyonları v.s gibi yerel emisyonların etkisinden uzakta; iyi karışım seviyelerinin ölçülebileceği hava sirkülasyonunun olduğu yerlerde; kentlerdeki yerleşim alanları ve ticari alanlarda, parklar (ağaçlardan uzakta), trafiğin çok az olduğu veya hiç olmadığı büyük caddeler veya meydanlarda, eğitim, spor veya eğlence yerleri özellikleri taşıyan açık alanlara yerleştirilir.
Kent çevresi İnsan sağlığının ve vejetasyonun korunması: Nüfus ve vejetasyonun doğrudan veya dolaylı olarak maruz kalmasının muhtemel olduğu en yüksek ozon seviyelerinin oluştuğu “alt bölge”lerin dış mahallerinde bulunan nüfus ve vejetasyonun maruziyetini değerlendirmek; Birkaç 10 km2 Maksimum emisyon alanından belirli bir uzaklıkta, ozon oluşumuna katkıda bulunabilecek şartlarda hakim rüzgar yönünü/yönlerini takip eden rüzgar yönünde; Bir “alt bölge”nin dış taraflarında bulunan nüfus, doğal ekosistemler veya hassas mahsullerin yüksek ozon seviyelerine maruz kaldığı yerlerde; ozonun bölgesel fon seviyelerini belirlemek için, uygun olan yerlerde, maksimum emisyon alanının rüzgara ters yönünde bazı kent çevresi istasyonları da yerleştirilir.
Kırsal İnsan sağlığı ve vejetasyonun korunması: Alt-bölgesel ölçekli ozon konsantrasyonlarına nüfusun, mahsullerin ve doğal ekosistemlerin maruziyetini değerlendirmek; Alt-bölgesel seviyeler

(Birkaç km)

İstasyonlar küçük yerleşim yerlerine ve/veya doğal ekosistemlerin, ormanların veya mahsullerin bulunduğu alanlara; ozon için temsil teşkil edebilecek yerlerde yollar ve endüstriyel tesisler gibi anlık yerel emisyonların etkisinden uzağa, açık alanlara yerleştirilebilir, ancak yüksek dağ tepelerine yerleştirilemez.
Kırsal fon Vejetasyon ve insan sağlığının korunması:

Bölgesel ölçekli ozon konsantrasyonlarına mahsullerin ve doğal ekosistemlerin ve de nüfusun maruziyetini değerlendirmek;

Bölgesel / ulusal / kıtasal seviyeler (1000 ile 10.000 km2arasında) Daha az nüfus yoğunluğu olan alanlara, örneğin yerel emisyonlardan uzak ve endüstriyel alanlar ve kentsel alanlardan uzaktaki doğal ekosistemlerin olduğu alanlara, ormanlara istasyon yerleştirilir; Enverziyon şartlarının yerel oluşumunu arttıran yerlerden ve de yüksek dağ zirvelerinden kaçınılır;

Yerel karakterli gündüz rüzgârları görülen sahil mevkileri önerilmez.

(a) Örnekleme noktaları, mümkün olan yerlerde, bu noktaların yakın çevrelerinde olmayan benzer yerleri de temsil edebilmelidir.

 

III. Mikro ölçekli yerleştirme

 

Mümkün olduğunca aşağıdaki kurallar uygulanır:

–         Örnekleme probu girişi etrafındaki akış kısıtlanmaz (en azından 270° ‘lik bir açıda serbest olmalıdır), örnekleme cihazına yakın hava akışını etkileyen hiçbir engel olmayacak şekilde, diğer bir ifade ile normalde binalardan, balkonlardan, ağaçlardan ve diğer engellerden birkaç metre uzakta (ozon için bu uzaklık, örnekleme cihazı üzerinde dışarı çıkan engelin yüksekliğinin iki katından daha fazla olmalıdır) ve bina çizgisinde hava kalitesini temsil eden örnekleme noktaları olması durumunda en yakın binadan en azından 0.5 m uzaklıkta olur.

–         Genelde, örnekleme noktası girişi yer seviyesinden 1.5 m (nefes alma seviyesi) ile 4 m arasında yukarıda olmalıdır. 8 m ‘ye kadar yüksek konumlar, bazı durumlarda ve ağaçlık alanlarda gerekli olabilir. İstasyon büyük bir alanı temsil ediyorsa, daha yüksek yerleştirme de uygun olabilir.

–         Hava ile karışmayan emisyonların doğrudan girişini önlemek için giriş probları, kaynakların hemen yakınına yerleştirilmez.

–         Örnekleyicinin hava çıkışı, çıkan havanın örnekleyici girişine tekrar girmesini önleyecek şekilde yerleştirilir.

–         Trafiğe yönelik örnekleyici yerlerinin belirlenmesi (ozon hariç)

–        Tüm kirleticiler için bu örnekleme noktaları, en yakın trafik şeridinin merkezinden en az 4 m ve ana kavşakların kenarından en az 25 m uzaklıkta olmalıdır.

–        Azot dioksit ve karbon monoksit için girişler kaldırım taşından 5 m den daha fazla uzaklıkta olmamalıdır.

–        Partiküler madde, arsenik, kadmiyum, nikel, cıva, benzo(a)piren, benzen ve kurşun için girişler bina çizgisine yakın yerdeki hava kalitesini temsil edecek şekilde yerleştirilir.

–       Ozon örnekleyiciler için ek kriterler: Giriş probu, trafik yoğunluğunun bir fonksiyonu olarak artan bir mesafe ile en yakın yoldan 10 m den daha uzağa ve ocak ve yakma fırınları gibi kaynaklardan oldukça uzağa yerleştirilir.

–       Kırsal alanlarda çökelme ölçümleri için, Eklerde verilmediği yerlerde ve uygun olduğunca EMEP kuralları ve kriterleri uygulanır.

Aşağıdaki faktörler de hesaba katılabilir;

–         Engelleyici kaynaklar,

–         Güvenlik,

–         Erişim,

–         Elektrik hatlarına ve haberleşmeye yakınlık,

–         Çevresinden mevkiin görünürlüğü,

–         Halkın ve operatörlerin güvenliği,

–         Farklı kirleticiler için örnekleme noktalarının aynı yerlerde olmasına gayret edilmesi,

–         Planlama gereklilikleri.

B) Belgelendirme ve yer seçiminin gözden geçirilmesi

Yer seçim işlemleri, sınıflandırma aşamasında detaylı bir harita ve çevre alanının yönleri gösteren fotoğrafları vasıtasıyla tam olarak belgelenmek zorundadır. Seçim kriterlerinin zamanla geçerli kalmasını sağlamak için yinelenen belgelerle, düzenli zaman aralıklarında örnekleme yerleri gözden geçirilir.

Ozon ile ilgili olarak; ilgili örnekleme yerinde, ölçülen ozon konsantrasyonlarını etkileyen meteorolojik faktörler ve fotokimyasal prosesler kapsamında uygun şekilde izleme ve izleme verilerinin yorumlanması gerekir.

C) Örnekleme noktalarının minimum sayısının belirlenmesi için kriterler

I.Ozon haricindeki kirletici konsantrasyonlarının sabit ölçümleri için örnekleme noktalarının minimum sayısının belirlenmesindeki kriterler

 

(1) Sabit ölçümün tek bilgi kaynağı olduğu “bölge”ler ve “alt bölge”lerde uyarı eşikleri ve insan sağlığının korunması için hedef değerler veya limit değerlere uyumluluğun değerlendirilmesi amacıyla sabit ölçümler için örnekleme noktalarının minimum sayısı:

 

(i) Yaygın kaynaklar
“alt bölge” veya “bölge”de ki nüfus (x1000) Konsantrasyonlar üst değerlendirme eşiğini aşarsa (1) Maksimum konsantrasyonlar üst ve alt değerlendirme eşikleri arasında ise Maksimum konsantrasyonlarınalt değerlendirme eşiği’nin altında olduğu “alt bölge”lerde SO2 ve NOiçin
As, Cd, Ni B(a)P Diğer kirleticiler As, Cd, Ni B(a)P Diğer kirleticiler
0-249 1 1 1 1 1 1 uygulanmaz
250-499 1 1 2 1 1 1 1
500-749 1 1 2 1 1 1 1
750-999 2 2 3 1 1 1 1
1 000-1 499 2 2 4 1 1 2 1
1 500-1 999 2 2 5 1 1 2 1
2 000-2 749 2 3 6 1 1 3 2
2 750-3 749 2 3 7 1 1 3 2
3 750-4 749 3 4 8 2 2 4 2
4 750-5 999 4 5 9 2 2 4 2
³ 6 000 5 5 10 2 2 5 3

(1)   Arsenik, kadmiyum ve nikel için: En az bir kentsel fon istasyon gereklidir.

NO2, partiküler madde için: En az bir kentsel fon istasyonu ve bir trafik istasyonu gereklidir.

Karbon monoksit, B(a)P ve benzen için: En az bir kentsel fon istasyonu ve bir trafik istasyonu gerekir. Fakat bu örnekleme noktalarının sayısını arttırmaz.

 (ii) Noktasal kaynaklar

Noktasal kaynakların çevresindeki kirlenmenin değerlendirilmesinde sabit ölçüm için örnekleme noktalarının sayısı; emisyon yoğunlukları, hava kirlenmesinin olası dağılım modelleri ve nüfusun potansiyel maruziyeti göz önünde bulundurularak hesaplanır.

(2) “Alt bölge”ler dışındaki “bölge”lerde vejetasyon veya ekosistemlerin korunması için limit değerlere uyumluluğu değerlendirmek amacıyla sabit ölçümler için örnekleme noktalarının minimum sayısı.
Konsantrasyonlar üst değerlendirme eşiğini aşarsa Maksimum konsantrasyonlar üst ve alt değerlendirme eşikleri arasında ise
 Her 20 000 km² de 1 istasyon Her 40 000 km² de 1 istasyon

Ada “bölge”lerde, sabit ölçüm için örnekleme noktalarının sayısı; ekosistem veya vejatasyonun potansiyel maruziyeti ve hava kirlenmesinin olası dağılım modelleri göz önünde bulundurularak hesaplanır.

 

II. Ozon konsantrasyonlarının sabit ölçümleri için örnekleme noktalarının minimum sayısının belirlenmesi için kriterler

 

(1) Sürekli ölçümün tek bilgi kaynağı olduğu yerlerde bilgilendirme ve uyarı eşikleri, uzun vadeli hedefler ve hedef değerlerle uyumluluğu değerlendirmek amacıyla sürekli sabit ölçümler için örnekleme noktalarının minimum sayısı
Nüfus (× 1 000) “Alt bölge”ler

(kent ve kent çevresi)  (a)

Diğer “bölge”ler

(kent çevresi ve kırsal) (a)

Kırsal fon
< 250 1 1 Ülke başına tüm “bölge”lerdeki ortalama yoğunluk olarak

istasyon /50 000 km² (b)

< 500 1 2
< 1 000 2 2
< 1 500 3 3
< 2 000 3 4
< 2 750 4 5
< 3 750 5 6
> 3 750 Her 2 milyon kişi için 1 ilave istasyon Her 2 milyon kişi için 1 ilave istasyon

(a) Nüfusun maruziyetinin en yüksek olabileceği kent çevresi alanlarında en az 1 istasyon. “alt bölge”lerde, istasyonların en az % 50 ‘si kent çevresi alanlara yerleştirilir.

(b) Kompleks arazi yapıları için 25 000 kmbaşına 1 istasyon önerilir.

(2) Uzun vadeli hedeflere ulaşmış “bölge”ler ve “alt bölge”ler için sabit ozon ölçümlerinde örnekleme noktalarının minimum sayısı

Hava kalitesi modellemesi ve aynı yerdeki azot dioksit ölçümleri gibi destekleyici değerlendirme araçlarıyla birlikte ozon için örnekleme noktalarının sayısı; uzun vadeli hedeflerle uyumluluğu kontrol etmek ve ozon kirliliği eğilimini incelemek için yeterli olmak zorundadır. Diğer “bölge”ler ve “alt bölge”lerde bulunan istasyonların sayısı, (1) de belirtilen sayının üçte birine düşürülebilir. Sabit ölçüm istasyonlarından alınan bilgilerin tek bilgi kaynağı olduğu yerlerde, en azından bir izleme istasyonu bulunur. Destekleyici değerlendirmenin olduğu “bölge”lerde, bunun sonucu olarak bir “bölge”de başka hiçbir istasyon yok ise, komşu “bölge”lerdeki bir dizi istasyonla koordinasyon uzun vadeli hedeflere aykırı ozon konsantrasyonlarının yeterli değerlendirmesini sağlamalıdır. Kırsal fon istasyonlarının sayısı 100.000 km2 başına bir adet olmak zorundadır.

D) Veri kalitesi hedefleri ve hava kalitesi değerlendirme sonuçlarının derlenmesi

 

I.  Veri kalitesi hedefleri

Kalite güvence programlarına yol göstermesi amacıyla ölçüm verilerinin alınması, minimum zaman kapsamı ve değerlendirme metotlarının izin verilen belirsizliği için aşağıdaki veri kalitesi hedefleri belirlenmiştir.

  Kükürt dioksit, Azot dioksit ve Azot oksitleri Partiküler madde ve Kurşun Benzen Karbon monoksit Ozon
Sürekli (1) sabit ölçüm
Belirsizlik % 15 %25 %25 %15 %15
Minimum veri alımı %90 %90 %90 %90 %90 – yaz boyunca

%75 – kış boyunca

Minimum zaman kapsamı %35 – kentsel fon ve trafik mevkileri (çeşitli iklim ve trafik şartlarını temsil etmek üzere yıl içine dağılmış)

%90 – endüstriyel bölgeler

Gösterge ölçüm
Belirsizlik %25 %50 %30 %25 %30
Minimum veri alımı %90 %90 %90 % 90 %90
Minimum zaman kapsamı %14 (yıl içinde eşit dağılmış veya yıl içinde eşit olarak 8 haftaya dağılmış, haftada bir rasgele ölçüm) %14 (yıl içinde eşit dağılmış veya yıl içinde eşit olarak 8 haftaya dağılmış, haftada bir rasgele ölçüm) %14 (yıl içinde eşit dağılmış veya yıl üzerinde eşit olarak 8 haftaya dağılmış, haftada bir günlük rasgele ölçüm) %14 (yıl içinde eşit dağılmış veya yıl içinde eşit olarak 8 haftaya dağılmış, haftada bir rasgele ölçüm) > %10 yaz boyunca
Modelleme
Belirsizlik
Saatlik ortalamalar %50  – %60 %50
8 saatlik ortalamalar %50 %50
Günlük ortalamalar %50 henüz tanımlanmadı
Yıllık ortalamalar %30 %50 %50
Nesnel tahminleme
Belirsizlik %75 %100 %100 %75 %75

(1)     Benzen için sürekli ölçümler yerine, rasgele örneklemeye bağlı belirsizliği içeren belirsizliğin %25 kalite hedefini sağladığı gösterilebilirse rasgele ölçümler uygulanabilir. Rasgele örnekleme, sonuçların çarpıtılmasını önlemek amacıyla yıl içinde eşit olarak dağıtılır.

Sayfa 2

6

Sayfa 7

 

Benzo(a)piren Arsenik, kadmiyum ve nikel Benzo(a)piren dışındaki polisiklik aromatik hidrokarbonlar, gaz halindeki toplam cıva Toplam çökelme
Belirsizlik
Sabit ve gösterge ölçümü %50 %40 %50 %70
Modelleme %60 %60 %60 %60
Nesnel tahminleme %100 %100 %100 %100
Minimum veri alımı %90 %90 %90 %90
Minimum zaman kapsamı
Sabit ölçümler %33 %50
Gösterge ölçümler (*) %14 %14 %14 %33

(*)Gösterge ölçümleri azalarak gerçekleştirilen fakat diğer veri kalite hedeflerini yerine getiren ölçümlerdir.

Değerlendirme metotlarının belirsizliği (%95’lik güvenirlik aralığında ifade edilen ) CEN Ölçümde Belirsizliğin Tanımlanması Rehberi (ENV 13005–1999)’nin prensipleri ile ISO 5725:1994 metodolojisiyle ve CEN Raporu ‘Hava Kalitesi – Hava referans ölçüm metotları için belirsizlik tahminine yaklaşımın (CR 14377:2002E)’da verilen temel kurallarla uygunluk içinde değerlendirilir.

Yukarıdaki tablodaki belirsizlik yüzdeleri, %95’lik güvenirlik aralığı için, tipik örnekleme zamanları veya uygun eşikle düşünülen süre boyunca ortalaması alınmış ayrı ayrı ölçümler için verilmiştir. Sabit ölçümler için belirsizlik, uygun eşik bölgesinde uygulanabilir şeklinde yorumlanır.

Modelleme ve nesnel tahminleme için belirsizlik, olayların zamanlamasını dikkate almadan, uygun eşiği hesaplamak için süre sonunda, ölçülen ve hesaplanan konsantrasyon seviyelerinin maksimum sapması şeklinde tanımlanır. Değerlendirme için bir hava kalitesi modellemesinin kullanıldığı yerlerde, modelleme tanımları ile ilgili referanslar ve belirsizlik hakkındaki bilgiler derlenir.

Veri alımı; cihazın geçerli veri sağladığı sürenin istatistiksel parametre veya toplam değerin hesaplanacağı süreye oranı olarak tanımlanır.

Zaman kapsamı; kirleticinin ölçüldüğü süredeki eşik değerin belirlenmesi için düşünülen zaman yüzdesi olarak tanımlanır.

Minimum veri alımı ve zaman kapsamı gereklilikleri, cihazın normal bakımı veya düzenli kalibrasyonuna bağlı veri kayıplarını içermez.

Benzo(a)piren ve diğer polisiklik aromatik hidrokarbonların ölçümü için yirmi dört saatlik örnekleme gereklidir. Metodun, örneklerin bu sürede dengeli olmasını sağlaması şartıyla bir aya kadar bir süre sonunda dikkatle alınan ayrı ayrı örnekler, birleştirilebilir ve kompozit numune olarak analiz edilebilir. Üç benzeşik benzo(b)fluoranten, benzo(j)flouranten ve benzo(k)flouranten’in analitik olarak çözümlenmesi zor olabilir. Böyle durumlarda toplam olarak raporlanabilirler. Arsenik, kadmiyum ve nikel konsantrasyonlarının ölçümü için yirmi dört saatlik örnekleme de önerilir.

Ozon haricinde, rasgele örnekleme yılın işgünlerine eşit olarak yayılmalıdır. Çökelme oranlarının ölçümü için, yıl boyunca aylık veya haftalık numuneler önerilir.

Derogasyon yoluyla, sürekli izleme açısından %95’lik güvenirlik aralığı içindeki belirsizliğin %10 dahilinde olduğu Bakanlık tarafından ispat edilebilirse, partiküler madde ve kurşun için sürekli ölçümlerin yerine rasgele ölçümler uygulanabilir.

II. Hava Kalitesi Değerlendirmesinin Sonuçları

Ölçüm dışındaki veri kaynaklarının hava kalitesi değerlendirmesinde tek arac olduğu veya ölçümden destekleyici bilgi almak için ölçüm dışında veri kaynaklarının kullanıldığı “bölge”ler ve “alt bölge”ler için aşağıdaki bilgiler derlenir;

–         Yürütülen değerlendirme faaliyetleri,

–         Metodun tanımlanmasına ilişkin referanslarla birlikte kullanılan özel metotlar,

–         Veri ve bilgi kaynakları,

–        Belirsizlikleri ve konsantrasyonların hedef değerlerini, uzun vadeli hedeflerini, limit değer(ler)ini veya limit değer(ler) artı uygulanabilir tolerans pay(lar)ını aştığı “bölge” veya “alt bölge”deki, özellikle herhangi bir alanı veya ilgili ise hattın uzunluğunu ve konsantrasyonların üst ve alt değerlendirme eşiğini aştığı herhangi bir alanı kapsayan sonuçlar,

–         Amacı insan sağlığının korunması olan uzun vadeli hedefler, hedef değerler veya limit değerler, limit değerin aşıldığı konsantrasyonlara potansiyel olarak maruz kalan nüfus.

Mümkün olan yerlerde, her bir “bölge” ve “alt bölge”deki konsantrasyon dağılımlarını gösteren haritalar derlenir.

E) Ozon öncül maddelerinin ölçümleri

 

I. Hedefler

Böyle ölçümlerin ana hedefleri; kirlilik konsantrasyonlarına sebep olan emisyon kaynaklarını saptamaya yardım etmek, emisyon envanterlerinin tutarlılığını kontrol etmek, emisyon azaltım stratejilerinin verimliliğini kontrol etmek ve ozon öncül maddelerindeki herhangi bir eğilimi analiz etmektir.

Ayrıca amaç, ozon oluşumunu ve öncül dağılım proseslerini anlamayı ve de fotokimyasal modellemelerin uygulanmasını desteklemektir.

II. Maddeler

Ozon öncül maddelerinin ölçümü, en azından azot oksitleri ve uygun uçucu organik bileşikleri (VOC) kapsar. Ölçüm için önerilen uçucu bileşiklerin bir listesi aşağıda yer almaktadır.

1-Büten İzopiren Etil benzen
Etan trans-2-Büten n-Hekzan m+p-Ksilen
Etilen cis-2-Büten i-Hekzan o-Ksilen
Asetilen 1.3-Bütadien n-Heptan 1,2,4-Trimet. benzen
Propan n-Pentan n-Oktan 1,2,3-Trimet. benzen
Propen i-Pentan  i-Oktan 1,3,5-Trimet. benzen
n-Bütan 1-Penten Benzen Formaldehit
i-Bütan 2-Penten Tolüen Toplam metan içermeyen hidrokarbonlar

III. Yerleştirme

Ölçümler, özellikle bu yönetmeliğin gerekliliklerine göre kurulan kent ve kent çevresindeki alanlardaki herhangi bir izleme yerinde yapılır ve yukarıdaki izleme hedefleri ile uyumlu olarak düşünülür.

Ek-III
HAVA KİRLETİCİLERİ KONSANTRASYONLARI VE ÇÖKELME ORANLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ İÇİN REFERANS METOTLAR

 

1. Kükürt dioksit analizi için referans metot

ISO/FDIS 10498 (Taslak Standart) dış ortam havasında – kükürt dioksit tayini – UV flüoresans metodu.

Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

2. Azot dioksit ve azot oksitlerin analizi için referans metot

ISO 7996: 1985 dış ortam havasında – azot oksitlerin kütlesel konsantrasyonlarının tayini – kimyasal ışıma (kemi-lüminesans) metodu. Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

3.  Kurşun örneklemesi için referans metot

Kurşun örneklemesi için referans metot Ek III 5’de PM10 için belirtilen metot ile aynı olacaktır. Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

4. Kurşun analizi için referans metot

ISO 9855: 1993 dış ortam havasında- filtrelerde toplanan aerosollerin partiküler kurşun içeriğinin tayini- atomik absorpsiyon spektroskopi metodu.

Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

5. PM10 örneklemesi ve ölçümü için referans metot

PM10 örneklemesi ve ölçümü için referans metot, EN 12341 “Hava Kalitesi -Asılı partiküler maddenin PM10 fraksiyonu tayini- ölçüm metotlarına denkliği gösterilen referans metot ve saha test prosedürü”nde tanımlanan metot olması gereklidir. Ölçüm prensibi, ortamdaki partiküler maddenin PM10 fraksiyonunun filtre üzerinde toplanması ve gravimetrik kütle tayini esasına dayanır.

Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot veya referans metotla tutarlı ilişki içinde olduğu gösterilebilen ve ortaya konan başka bir metot kullanılabilir. Bu durumda, o metotla elde edilen sonuçlar, referans metot kullanılarak elde edilenlere muadil sonuçlar üretmesi için ilgili bir çarpanla düzeltilir.

6. PM2,5 örneklemesi ve ölçümü için geçici referans metot

Bakanlık tarafından uygun olduğu düşünülen herhangi bir metot kullanılabilir.

PM2,5 ölçümü yapan otoriteler, PM2.5 örneklemek ve ölçmek için kullanılan metodu Bakanlığa bildirmek zorundadır.

7. Benzenin örneklemesi / analizi için referans metot

Benzen ölçümü için referans metot, Avrupa Standartlaştırma Komitesi (CEN) tarafından standartlaştırılmakta olan gaz kromatografik tayininden sonra emici(sorbent)  kartuş üzerinde pompalamalı örnekleme metodudur. CEN tarafından standartlaştırılmış bir metot bulunmadığında, aynı ölçüm metoduna dayalı olan ulusal standart metotlar kullanılabilir.

Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

8. Karbon monoksit analizi için referans metot

Karbon monoksit ölçümü için referans metot, CEN tarafından şu anda standartlaştırılmakta olan Dağılmayan Kızıl Ötesi Spektrometri (NDIR) metodu olacaktır. CEN tarafından standartlaştırılmış bir metot bulunmadığında, yetkili merciler aynı ölçüm metoduna dayalı olan ulusal standart metotları kullanabilirler.

Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

9. Dış ortam havasında arsenik, kadmiyum ve nikel örneklemesi ve analizi için referans metot

Dış ortam havasında arsenik, kadmiyum ve nikel konsantrasyonlarının ölçümü için referans metot, CEN tarafından standartlaştırılmaktadır ve EN 12341’e muadil manuel PM10 örneklemeye ve ardından ICP Kütle Spektrometri veya Atomik Absorpsiyon Spektrometri ile analizine dayalı olacaktır. CEN tarafından standartlaştırılmış bir metot bulunmadığında, ulusal standart metotlar veya ISO standart metotları kullanılabilir. Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

 

10. Dış ortam havasında polisiklik aromatik hidrokarbonların örneklemesi ve analizi için referans metot

Dış ortam havasında benzo(a)piren konsantrasyonlarının ölçümü için referans metot, CEN tarafından standartlaştırılmaktadır ve EN 12341’e muadil manuel PM10 örneklemeye dayalı olacaktır. CEN tarafından standartlaştırılmış bir metot bulunmadığında, benzo(a)piren veya 8 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen diğer polisiklik aromatik hidrokarbonlar için, ISO 12884 standardı gibi ISO metotları veya ulusal standart metotlar kullanılabilir. Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

 

11. Dış ortam havasında cıvanın örneklemesi ve analizi için referans metot

Dış ortam havasında gaz halindeki toplam cıva konsantrasyonlarının ölçümü için referans metot, Atomik Absorpsiyon Spektrometri veya Atomik Flüoresan Spektrometriye dayalı bir otomatik metot olmak zorundadır. CEN tarafından standartlaştırılmış bir metot bulunmadığında, ulusal standart metotlar veya ISO standart metotları kullanılabilir. Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

 

12. Arsenik, kadmiyum, cıva, nikel ve polisiklik aromatik hidrokarbonların çökelmesinin  örneklemesi ve analizi için referans metot

Çökelen arsenik, kadmiyum, cıva, nikel ve polisiklik aromatik hidrokarbonların örneklemesi için referans metot; standart boyutlarda, açık ağızlı silindirik çökelme kaplarına dayalıdır. CEN tarafından standartlaştırmış bir metot bulunmadığında, ulusal standart metotlar kullanılabilir.

13. Ozon cihazlarının kalibrasyonu ve ozon analizi için referans metot

— Analiz metodu: UV fotometrik metot (ISO FDIS 13964),

— Kalibrasyon metodu: Referans UV fotometre (ISO FDIS 13964, VDI 2468, B1.6).

Bu metot, Avrupa Standartlaştırma Komitesi (CEN) tarafından standartlaştırılmaktadır. Bir kez ilgili standart yayınlandığında, bu standartta tanımlanmış metot ve teknikler bu Yönetmelikteki referans ve kalibrasyon metodunu oluşturur. Yukarıdaki metoda muadil sonuçlar verdiği gösterilebilen başka bir metot kullanılabilir.

14. VOC için referans metotlar

VOC ölçümü yapan otoriteler, VOC örneklemek ve ölçmek için kullanılan metotları Bakanlığa bildirmek zorundadır.

Ek-IV
DIŞ ORTAM HAVA KALİTESİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ İÇİN TEMİZ HAVA PLANINA DAHİL EDİLECEK BİLGİLER

Bu yönetmeliğin 10 uncu maddesi altında sağlanacak bilgiler;

  1. Kirlilik aşımının yeri

–          Bölge

–          Şehir (harita)

–          Ölçüm istasyonu (harita, coğrafik koordinatlar)

  1. Genel Bilgiler

–          “Bölge” tipi (şehir, endüstriyel veya kırsal alan)

–          Kirlenen alan(km2) ve kirliliğe maruz kalan nüfusun tahmini

–          Kullanılabilir iklim verileri

–          İlgili topografik veriler

–          “Bölge”de koruma gerektiren hedeflerin tipi hakkında yeterli bilgi

  1. Sorumlu merciler

İyileştirme planlarının gelişimi ve uygulanmasından sorumlu kişilerin isim ve adresleri

  1. Kirliliğin mahiyeti ve değerlendirilmesi

–          Önceki yıllarda gözlemlenen konsantrasyonlar (iyileştirme önlemlerinin uygulanmasından önce)

–          Projenin başından itibaren ölçülen konsantrasyonlar

–          Değerlendirme için kullanılan teknikler

  1. Kirliliğin kaynağı

–          Kirliliğe neden olan ana emisyon kaynaklarının listesi (harita)

–          Bu kaynaklardan yayılan emisyonların toplam miktarı (ton/yıl)

–          Diğer bölgelerden taşınan kirlilik hakkında bilgiler

  1. Durum analizi

–          Aşımdan sorumlu bu faktörlerin detayları (taşınım, sınır ötesi taşınım, oluşum)

–          Hava kalitesinin iyileştirilmesi için olası önlemlerin detayları

  1. Bu yönetmelik yürürlüğe girmeden önce mevcut olan iyileştirme projeleri veya önlemlerin detayları

–          Yerel, bölgesel, ulusal, uluslararası önlemler

–          Bu önlemlerin gözlemlenen etkileri

  1. Bu yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra kirliliği azaltmak için uygulanan projeler veya önlemlerin detayları

–          Projede belirlenen tüm önlemlerin listesi ve açıklaması

–          Uygulama için zamanlama tablosu

–          Bu hedeflere ulaşmak için gerekli olan tahmini sürenin ve planlanan hava kalitesinin iyileştirilmesinin tahmini

  1. Uzun vadede araştırılan veya planlanan projeler veya önlemlerin detayları
  1. Bu ekte istenilen bilgileri desteklemede kullanılan yayınlar, belgeler, çalışmalar ve benzerlerinin listesi

Ek-V
UYARI EŞİKLERİ AŞILDIĞINDA KAMUOYUNA SUNULACAK ASGARİ BİLGİLER

A) Kükürt dioksit ve azot dioksit için

Kamuoyuna sunulacak asgari bilgiler en az şunları içerir:

– Ortaya çıkış tarihi, saati ve yeri, ve bilindiği yerlerde ortaya çıkış sebepleri;

– Aşağıdakiler ile ilgili tahminler;

– Konsantrasyonlardaki değişimler (iyileşme, dengelenme veya bozulma),

ile bu değişimlerin sebepleri,

– İlgili coğrafik alan,

– Ortaya çıkış süresi,

– Oluşuma potansiyel hassas olan nüfus tipi;

– İlgili hassas nüfus tarafından alınacak önlemler.

B) Ozon için

Mümkün olan en kısa sürede büyük ölçekli, kamuoyuna sunulacak yeterli bilgiler şunlardır:

  1. Gözlemlenen aşım(lar) hakkında bilgiler;

—      Aşımın konumu veya alanı,

—      Aşılan eşik tipi (bilgilendirme veya uyarı),

—      Aşımın başlama zamanı ve süresi,

      En yüksek bir saatlik ve sekiz saatlik ortalama konsantrasyon,

  1. Bir sonraki öğleden sonra/gün(ler) için tahminler;

—      Bilgilendirme ve/veya uyarı eşiği aşımlarının beklendiği coğrafik bölge,

—      Kirlilikte beklenen değişim (iyileşme, dengelenme veya bozulma),

  1. İlgili nüfus tipi, olası sağlık etkileri ve önerilen eylem hakkındaki bilgiler;

—      Risk altındaki nüfus grupları hakkında bilgiler,

—      Olası belirtilerin tanımı,

—      İlgili nüfus tarafından alınacak olan önerilen önlemler,

—      Daha fazla bilginin nereden bulunacağı,

  1. Kirliliği ve/veya kirliliğe maruziyeti azaltma için önleyici eylem hakkındaki bilgiler;

—      Ana kaynak sektörlerinin göstergeleri; emisyonların azaltım eylemleri için tavsiyeler.

Ek-VI
İSTATİSTİKSEL PARAMETRELERİN HESAPLANMASI VE VERİ TOPLANMASI İÇİN KRİTERLER VE SUNULACAK BİLGİLER

 

A) Bakanlığa sunulacak bilgiler

 

Aşağıdaki tablo, sunulacak veri tipini ve miktarını belirlemektedir:

  İstasyon tipi Seviye Ortalama/ birikme süresi Nisan ayından Eylül ayına kadar her ay için geçici veriler Her yıl için rapor
Bilgilendirme eşiği Herhangi 180 µg/m³ 1 saat —Aşım(lar)ın görüldüğü her gün için: Tarih, toplam aşım saati, maksimum 1 saatlik ozon ve gerektiğinde ilgili NO2 değerleri

— aylık 1 saatlik maksimum ozon

—Aşım(lar)ın görüldüğü her gün için: Tarih, toplam aşım saati, maksimum 1 saatlik ozon ve gerektiğinde ilgili NO2değerleri
Uyarı eşiği Herhangi 240 µg/m³ 1 saat —Aşım(lar)ın görüldüğü her gün için: Tarih, toplam aşım saati, maksimum 1 saat lik ozon ve gerektiğinde ilgili NO2 değerleri —Aşım(lar)ın görüldüğü her gün için: Tarih, toplam aşım saati, maksimum 1 saatlik ozon ve gerektiğinde ilgili NO2değerleri
Sağlığın korunması  Herhangi 120 µg/m³ 8 saat —Aşım(lar)ın görüldüğü her gün için: tarih, 8 saatlik maksimum (b) —Aşım(lar)ın görüldüğü her gün için tarih, 8 saatlik maksimum (b)
Vejetasyonunkorunması Kent çevresi, kırsal, kırsal fon AOT40 = 6 000 µg/m³·saat (a) 1 saat, Mayıs- Temmuz arası biriken  — Değer
Ormanın korunması Kent çevresi,  kırsal, kırsal fon AOT40 = 20 000 µg/m³·saat (a) 1 saat, Nisan- Eylül arası biriken Değer
Malzemeler Herhangi 40 µg/m³ 1 yıl Değer

(a) Ek I Bölüm I deki AOT40 tanımına bakınız.

(b) Maksimum günlük sekiz saatlik ortalama (bakınız Ek I Bölüm I).

Yıllık raporlamanın bir parçası olarak, aşağıdakiler de sunulur:

—       Ozon, azot dioksit, azot oksitleri ile ozonun ve azot dioksitin toplamları ile ilgili (ppb olarak toplanan ve µg/m³ ozon olarak ifade edilen) saatlik serilerden alınan geçerli veri sayısı ve yıllık ortalama ve yüzde 100, 99.9, 98 ve 50’si,

—      Günlük sekiz saatlik maksimum ozon değerleri serilerinden alınan yıllık ortalama ve yüzde 100, 98 ve 50’si

Aylık raporlarda sunulan veriler, geçici olarak kabul edilir ve gerektiğinde sonraki sunumlarda güncellenir.

B) İstatistiki parametrelerin hesaplanmasında ve veri toplanmasındaki kriterler

Yüzdelik değerler aşağıdaki metot kullanılarak hesaplanır.

Yüzdelik y, gerçekte ölçülen değerlerden seçilir. Tüm değerler artan sırada listelenir:

X£ X2 £ ………£ Xk £ ……….£ XN-1 £ XN

Yüzdelik y, Xk’nın konsantrasyonudur, burada k değeri aşağıdaki gibi hesaplanır:

k = (q × N)

q burada y/100’e eşittir ve N ise gerçekte ölçülen değerlerin sayısıdır.

(q × N) değeri en yakın tam sayıya yuvarlanır.

Aşağıdaki kriterler, istatistiki parametreleri hesaplamada ve veri toplama geçerliliğinin kontrol edilmesi için kullanılır:

Parametre Geçerli verinin gerekli oranı
1 saatlik değerler % 75 (yani 45 dakika)
8 saatlik değerler Değerlerin %75’i (yani 6 saat)
8 saatlik dinamik ortalamalardan hesaplanan maksimum günlük 8 saatlik ortalama. 8 saatlik dinamik ortalamaların %75’i (yani gün başına 18 adet 8 saatlik ortalama)
AOT40 AOT40 değerini hesaplamak için tanımlanan süre sonunda 1 saatlik değerlerin %90’ı (a)
Yıllık ortalama Yaz mevsiminin (Nisan ile Eylül arası) ve kış mevsiminin (Ocak ile Mart, Ekim ile Aralık arası) ayrı ayrı 1 saatlik değerlerin %75’i
Her ay aşım ve maksimum değerlerin sayısı Günlük maksimum 8 saatlik ortalama değerlerin %90’ı (her ay 27 adet günlük değer), Avrupa merkez saati ile 8:00 – 20:00 arası 1 saatlik değerlerin %90’ı
Her yıl aşım ve maksimum değerlerin sayısı Yaz mevsiminin altı ayı üzerinden beş ayı (Nisan ile Eylül arası)

(a) Bütün olası ölçülen verilerin mevcut olmadığı durumlarda, AOT40 değerlerini hesaplamak için aşağıdaki çarpan kullanılır.

AOT40[tahmini] = AOT40ölçülen x toplam olası saat sayısı*  / ölçülen saatlik değerlerin sayısı

* AOT40 tanımının zaman dilimi içindeki saat sayısıdır. (diğer bir ifade ile, vejetasyonun korunması için her yıl 1 Mayıs ile 31 Temmuz arası ve orman koruması için her yıl 1 Nisan ile 30 Eylül arası Avrupa saati ile 08:00’den – 20:00’ye kadar).

Total
1
Shares
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

11 − 4 =

Önceki Yayın
isg yönetmelikleri

Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği

Sonraki Yayın
Çocuk işçi sayısı 4 yılda 8,4 milyon arttı 1

Çocuk işçi sayısı 4 yılda 8,4 milyon arttı

İlgili Yayınlar
Total
1
Share