İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri

İSG Yönetim sistemleri birbirini tamamlayan ve sürekli olarak gelişen beş aşamadan oluşmaktadır. Bunlar; bir politika belgesi ile iş sağlığı ve güvenliği alanında izlenecek strateji ve hedeflerin ortaya konulması; organizasyonun oluşturulması; planlama ve stratejinin hayata geçirilmesi; uygulamanın değerlendirilmesi ve sonuçlara göre yeni tedbirlerin alınması aşamalarıdır.

İSG Yönetim Sistemleri

İSG Yönetim sistemlerinin sağladığı yararlar çok çeşitli olup, öncelikle iş kazası ve meslek hastalıkları sayısını azaltarak doğrudan fayda sağlamaktadır. Öte yandan, başarılı yönetim sistemleri ile mevzuatın gerekleri yerine getirilmekte, işçilerin katılımı ile çalışanın işyerine bağlılığı artmakta, işletmelerin itibarları artmakta, verimlilik artışı yaratılmakta, yeni ortaya çıkan koşullara en az maliyetle uyum sağlanmaktadır.

1955 yılında Kırmızı Gül’le (The Rose Tattoo) Oscar Ödülü alan ilk İtalyan kadın oyuncu

Yönetim sistemlerinin işletmeler düzeyinde sağladığı başarı, ulusal ve uluslararası düzeyde benzeri çalışmalar yürütülmesine ilham kaynağı olmuştur. Ulusal düzeyde bir politika belgesinin kabulü, ilgili tüm paydaşların iş sağlığı ve güvenliğine yönelik çalışmaları, sonuçların sürekli şekilde izlenmesi ve sürekli iyileştirme mantığının ülke çapında
geliştirilmesi gibi aşamalar kapsamında, ulusal düzeyde bir iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi oluşturulması gerekmektedir.

Yönetim sistemi perspektifi, son yıllarda ILO ve diğer uluslararası organizasyonların da temel konularından biri haline gelmiştir.

İş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin belkemiğini risk değerlendirmesi oluşturmaktadır. Bu alanda, 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca çıkarılan İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bağlı yönetmeliklerde, işverenler için risk değerlendirmesi yükümlülüğü öngörülmüş bulunmaktadır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, tüm diğer yönetmeliklerdeki risk değerlendirmesi hükümlerinin ayrıntılarını düzenlemekte olup, diğer hükümlerin uygulanması için ön koşul teşkil etmektedir. Risk değerlendirmesi ve yönetim sistemleri, her işletme için ayrı ayrı geliştirilir. Teknik ve bilimsel çalışmalara dayanan bu süreçler, işletmeler için önemli maliyet kalemleri oluşturabilmektedir.

Ürün ve hizmetlerin gerçekleştirilmesi esnasında da insan ve çevre sağlığını bozmamanın yolları aranmaktadır. Bugün dünyadaki gelişmişlik ve kültür düzeyi farklılıklarını en aza indirerek tüm işletmelerin ortak bir paydada üretim yapabilmeleri sağlamak ve bu konuda uluslararası denetime açık olabilmek için Yönetim Sistemlerine geçiş süreci hızlanarak sürmektedir.

Kalite, Çevre ve İSG konularına etkinlik ve verimliliği artırmak amacıyla Yönetim Sistemleri dendiğinde akla ilk gelenler:

  • TS EN ISO 9001-2008 Kalite Yönetim Sistemi
  • TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi
  • TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi

Her üç yönetim sisteminde de esas alınan ortak prensipler şunlardır;

  • Gerçeklere Dayalı Karar Verme
  • Çalışanların Katılımı
  • Süreçlerle Yönetim
  • Sistem Yaklaşımı (PUKÖ Döngüsü-Planla, Uyula, Kontrol Et, Önlem Al)
  • Müşteri-Çevre-Çalışana Odaklı Olmak
  • Sürekli Öğrenme, Yenilikçilik ve İyileştirme
  • Taraflarla İşbirliği
  • Liderlik

 

TS EN ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Modeli

 

 

 

TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Modeli

 

BS 8800 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Modeli

Kılavuz niteliği taşıyan ilk sağlık ve güvenlik standardı olan “BS 8800 Mesleki (İş) Sağlık ve Güvenlik Yönetim Sistem Rehberi” 1996’da İngiliz Standartlar Enstitüsü (British Standadization Ins., BSI) tarafından yayınlanmıştır.

Kılavuz niteliği taşıyan bu ilk standart kurumların belgelendirilmesine yönelik bir temel teşkil etmemekteydi. Sonraları başka belgelendirme kuruluşları da bu konuda standartlar yayınlamışlardır. Ancak yayınlanan bu standartlar BS 8800’u temel almalarına rağmen birbirlerinden içerik ve uygulama bakımından farklılıklar göstermekteydi. Bunun üzerine BSI öncülüğünde uluslararası kabul edilebilecek bir iş sağlık ve güvenlik standardı
hazırlanmasına yönelik bir komisyon toplanması kararlaştırılmış ve bu komisyonun çalışmaları sonucunda 1999 yılında OHSAS 18001 standardı oluşturulmuştur. Hazırlanan bu standart, 2001 yılında TSE tarafından kabul edilerek yayınlanmıştir; TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi …

 

TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi
OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi

Kısa adıyla OHSAS (İş Sağlığı ve Güvenliği Belgesi Yönetim Sistemi, Occupational Health and SAfety Management System) standardın orijinal açılımıdır. Kısaca;

1. Ülkemizde yoğunluklu olarak ağır sanayi, kimya sektörleri başta olmak üzere, metal işlemleri ve inşaat sektöründe kullanılmaktadır.
2. Yazılı doküman esasına dayalı uygulandığında işletmenin sağlık ve güvenliği ile ilgili prensiplerin ta kendisidir.
3. ISO 9000 Standardının uygulama mantığı ile benzer izler taşır.
4. Risk, önlemeye dayalı bir standarttır,
5. Felaketlerin önüne geçmesini sağlayan bir standarttır.
6. En önemlisi de İş Güvenliği Yönetmeliklerine Uygunluğunun sağlanmasını garanti altına almasını sağlar.

 

OHSAS 18001

Bir kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği risklerini kontrol etmesi performansının iyileştirilmesini sağlamak için gerekli yönetim sistemi şartlarını kapsar. OHSAS 18001, kuruluşların risklerini kontrol etmelerine ve performanslarını iyileştirmesine imkan vermek üzere OHSAS 18001 iş sağlığı ve güvenliği Yönetim sistemi ile ilgili şartları belirlemektedir.

OHSAS 18002

OHSAS 18001’in uygulamasına ilişkin kılavuzluk bilgilerini vermektedir.Bu standartlar ILOOHS kılavuzlarının kısım 3’ü “Kuruluşlarda İş Güvenliği ve sağlığı yönetim sistemleri “ ile uyumludur.

 

OHSAS ve Diğer Yönetim Sistemlerine Uyumu

OHSAS 18001 belgesi standardı diğer yönetim sistemlerinin (ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi belgesi, ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi belgesi, ISO 22000 HACCP Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi belgesi) spesifik isteklerini içermez fakat bütünleştirilebilir. Bütün bu standartların amaçları ve kuruluşlara kazandırmak istedikleri felsefeler farklı olmakla beraber yaptığı faaliyet göz önünde bulundurularak entegre edilebilmektedirler. Örneğin yukarıda bahsi geçen bütün standartlarda doküman kontrol, kayıt kontrol, eğitim, yönetimin gözden geçirmesi, düzeltici ve önleyici faaliyetler ve iç tetkikler gibi bazı konular yer almakta ve her standardın bu konuların işletilmesinde bazı farklılıkları olmasına rağmen ortak bir şeklide uygulanabilmektedir.

 

OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Belgesi

OHSAS 18001 (İş Sağlığı ve Güvenliği Belgesi Yönetim Sistemi), İş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerinin kuruluşların genel stratejileri ile uyumlu olarak sistematik bir şekilde ele alınıp sürekli iyileştirme yaklaşımı çerçevesinde çözümlenmesi için bir araçtır.

İş sağlığı ve güvenliği belgesi Yönetim Sistemiyle, çalışanlar, yönetenler ve denetleyenlerin rol ve sorumlulukları açık hale getirilerek çalışanların katılımını sağlar.

Karlılığı arttırmak OHSAS 18001 iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarını diğer faaliyetlere entegre ederek kaynakların korunmasını sağlamak Yönetimin taahhüdünün sağlandığını göstermek Motivasyon ve katılımı arttırmak Ulusal yasa ve dünya standartlarına uyum süresini ve maliyetini azaltmak Paydaşların istek ve beklentilerini karşılayarak rekabeti arttırmak Kuruluşlar tarafından sürdürülmekte olan OHSAS 18001 belgesi faaliyetlerinin sistematik olarak yayılımını sağlamak için OHSAS 18001 uygulanmaktadır.

 

OHSAS’ın prensipleri

  • Riskleri azaltmak için, Risk Analizi yapılmalıdır
  • Risklerden etkilenebilecek birimlerin görüşünü alınmalıdır
  • Riskleri kontrol altına almak için İyileştirici Faaliyetler yürütülmelidir (Ör: Kişiselvkoruyucu ekipmanlar, makine,tezgahın kapaklanması, eğitim vs..)
  • Her dönem (değişebilir) sonunda Riskleri Gerçekten vuku bulması engellendi mi, diye değerlendirilmeli
  • Acil Durum Senaryoları oluşturulmalı,
  • Senaryoları tatbik edilmeli,
  • Senaryolarda pratikte zorluk çekilen Yanlışlık varsa Düzeltici Faaliyetler yürütülmeli,
  • İstatistik çalışmalar yapılmalı,
  • Sürekli iş görmezlik, meslek hastalıklarına yakalanma oranı, hastalıktan dolayı iş kaybı, uzuv kaybı, düşme, yaralanma…
  • Bu gibi veriler izlenmeli ve değerlendirilmelidir.
  • Gerekli tüm önlemleri al,
  • Bu önlemlere yönelik programlar geliştirilmeli ve izlenmelidir.
  • İşletmenin uymakla yükümlü olduğu yasal düzenlemeler tespit edilmelidir.
  • Bu yasalara uygunluk konuyla ilgili ehil kimselerce kontrol edilmelidir.
  • Değerlendirmeler “Yönetim Temsilcisi” vasıtasıyla Üst Yönetime sunulmalıdır.
  • Uygunsuzluk varsa hemen Düzeltici Faaliyetler başlatılmalıdır ve yasalara uygunluğun yeniden sağlanması için gerekli işlemler belirlenmeli ve raporlanmalıdır.
  • İş verenin ve İşçinin Sorumluklarını belirlenmelidir
  • Bu sorumluklar ile ilgili prosedürler hazırlanmalı ve uygulanması sağlanmalıdır.
  • İSG Kurulunu belirlene zamanlarda toplanmalı,, çalışanların istek, şikayet ve önerileri
    alınarak sistemi değerlendirmelidir
  • Çalışanların Periyodik sağlık muayeneleri yaptırılmalıdır ve raporlar saklanmalıdır.
  • Raporların, kaç yıl nerede saklanacağını belirlenemelidir.
  • İç Denetimler Yapılmalıdır.
  • En riskli bölgelerin denetimin sıklığı arttırılmalıdır.
  • Denetim sonuçlarını raporlanmalı ve Üst Yönetime sunulmalıdır.
  • İletişim ile ilgili prosedürler belirlenmelidir.
  • İçeride, acil durumlarda, risk değerlendirmesi konularında, dışarıda kanuni yükümlülükleri ve diğer koşulları yerine getirmedeki metotları belirleme, acil durumlarda ilgili kurumlarla yazışmalar,
  • Yönetimin bu verileri alması ve uygulamaları yaptırması için Yönetimden birini Yönetim Temsilcisi olarak görevlendirilmelidir.
  • Yönetimin verileri değerlendirip önlem alması ve yeni dönem İSG hedeflerini belirlemesi için tüm sistemi gözden geçirmesini sağlanmalıdır
  • Yönetimin İSG ile ilgili politikasını belirlenmelidir
  • Tüm bunları görebilmek ve değerlendirmek için etkin bir doküman sistemi kurulmalıdır.
  • Kayıtları ilgili birimler tarafından saklanmalıdır.
  • Geçmiş verilere gerektiğinde ulaşılabilmelidir.

 

OHSAS 18001’deki Tanımlar

Olay: Kazaya sebep olan veya kazaya sebep olacak potansiyele sahip oluşum.

Kaza: Ölüme, hastalığa, yaralanmaya, hasara veya diğer kayıplara sebebiyet veren istenmeyen olay.

Tehlike: İnsanların yaralanması,hastalanması,malın veya malzemenin zarar görmesi,işyeri ortamının zarar görmesi veya bunların birlikte gerçekleşmesine sebep olan kaynak veya durum

İş sağlığı ve güvenliği: Çalışanların,geçici işçilerin,yüklenici personelinin,ziyaretçilerin ve çalışma alanındaki diğer insanların sağlık ve güvenliğini etkileyen faktörler ve şartlar.

İSG Yönetim Sistemi: Kuruluşun faaliyetleri ile ilgili İSG risklerinin yönetimini kolaylaştıran tüm yönetim sisteminin bir parçası.Bu kuruluş yapısını, planlama faaliyetlerini, sorumluluklarını ve uygulamalarını, prosesleri, prosedürleri ve kuruluşun İSG politikasının geliştirilmesi, uygulanması, iyileştirilmesi, başarılması, gözden geçirilmesi ve sürdürülmesi için gerekli kaynakları kapsar.

Risk: Tehlikeli bir olayın meydana gelme olasılığı ile sonuçlarının bileşimi.

Risk Değerlendirmesi: Tüm proseslerde, riskin büyüklüğünü tahmin etmek ve riske tahammül edilip edilemeyeceğine karar vermek

Katlanılabilir risk: Kuruluşun yasal zorunluluklarla ve kendi İSG politikasına göre,tahammül edebileceği düzeye indirilmiş risk

 

ISO 9001: Kalite Yönetim Sistemi

ISO “International Standardizasyon Organization”un kısa yazılışıdır (Uluslararası Standart Organizasyonudur), yani uluslararası standardizasyon örgütünün oluşturduğu bir kalite yönetim standardıdır.

1947 yılında kurulan ve yaptığı standardizasyon çalışmaları sonucu sanayiye, ticarete ve tüketicilere katkılar sağlayan ISO’dur. TSE, ISO’nun üyesi ve Türkiye’deki tek temsilcisidir. EN (Europeane Norm) ise, Avrupa Standartlarının kısaltmasıdır. EN Avrupa Birliği’nde Standartlar arasında harmonizasyonu sağlamak için oluşturulmuştur.

ISO 9001 Belgesi ise ilgili kuruluşun ürün veya hizmetlerinin uluslararası kabul görmüş bir yönetim sistemine uygun olarak sevk ve idare edilen bir yönetim anlayışının sonucunda ortaya konduğu ve dolayısı ile kuruluşun ürün ve hizmet kalitesinin sürekliliğinin sağlanabileceğinin bir güvencesini belirler.

ISO 9001 etkin bir kalite yönetim sistemini tanımlayan bir standarttır. Kuruluş bu standardın şartlarını sağladığında ISO 9001 belgesini alabilir. Belge kuruluşun ürün ve hizmetlerinin uluslararası kabul görmüş bir standarda uygun olarak üretildiğini gösterir. Standart merkezi İsviçre’nin Cenevre kentinde yer alan ve 90’dan fazla ülkenin üye olduğu Uluslararası standardizasyon Örgütü (International Organization of standardization–IOS) tarafından geliştirilmiştir. Belgelendirme şirketlerini yetkilendirme yetkisi üye ülkelerin akreditasyon kurullarına verilmiştir. Türkiye’deki akreditasyon yetkisi TÜRKAK’a verilmiştir.

Farklı ülkelerde veya bölgelerde benzer teknolojiler için geliştirilen farklı standartlar zaman zaman “ticaret için teknik engel” olarak karşılanmaktadır. ISO’ nun günümüzdeki en önemli işlevi ISO 9000 kalite yönetim standartları ve diğer ürün standartları gibi uluslararası kabul görmüş standartlar hazırlayarak ticaretin önündeki bu tip teknik engelleri ortadan kaldırmaktır.

 

ISO 9000’in İşletmelere Sağladığı Faydalar

  • Kuruluşta kalite anlayışının gelişimini,
  • Karın, verimliliğin ve pazar payının artmasını,
  • Etkin bir yönetimi,
  • Maliyetin azalmasını,
  • Çalışanların tatminini,
  • Kuruluş içi iletişimde iyileşmeyi,
  • Tüm faaliyetlerde geniş izleme ve kontrolü,
  • İadelerin azalmasını,
  • Müşteri şikayetinin azalması, memnuniyetin artmasını sağlayan

ISO 9001 Belgesinin Kullanımı ISO 9001 belgesi çok sayıda müşteri tarafından istenmektedir. Bu belge yalnız başına kuruluşlara bir pazar avantajı sağlayacaktır. Ancak bu fayda kısa vadelidir. ISO 9001 pazar avantajı dışında, kuruluşlara bir sürekli iyileştirme mekanizması ve disiplini kazandırır. Ancak belgenin alınması kusursuzluğun başarılması anlamına gelmez. ISO 9001 belgeli bir kuruluşta her problem bir iyileştirme fırsatı olarak görülür. Problemin bir daha tekrarlanmamasını sağlamak, çözümünden daha önemlidir.

 

 

4.9
Makaleyi Oylar mısınız?
[Total: 3 Average: 5]

Abone Ol
Haberin Olsun

NİG-e Abone Olun, son yayınlar önce size gelsin.

Abone olduğunuz için teşekkürler

Bir şeyler ters gitti.

Soru Sorun / Cevap Yazın