Türkiye'nin isg platformu
OSGB Hizmetleri

Mobbingle Mücadele

Mobbing: Psikolojik Terör!

Mobbingle Mücadele, insan psikolojisinin en derin yarasıdır. Bu nedenle sık sık aynı konu üzerine eğilerek, mobbingin önemine dikkat çekmek istiyoruz.

Günümüzde oldukça sık karşılaşılan ancak ne olduğu pek bilinmeyen mobbing, sosyal yaşantının olduğu her yerde karşımıza çıkmakta ve üzerinde pek düşünülmeyerek olağan karşılanmaktadır.

Mobbing Nedir?

Mobbing literatüre yeni giren bir kavram olduğu için, Türkçe karşılığı konusunda da henüz bir netlik bulunmamakta ve bir terminoloji sorunu yaşanmaktadır.  Türkçe karşılık olarak “işyerinde psikolojik taciz”, “işyerinde psikolojik-terör”, “işyerinde psikolojik-şiddet”, “işyerinde duygusal taciz”, “işyerinde moral taciz”, “işyerinde manevi taciz”, “duygusal şiddet”, “işyerinde zorbalık”, “yıldırma” ve “işyerinde yıldırmaya yönelik psikolojik saldırı” sözcüklerini kullanmaktadır.

Mobbingle Mücadele

Mobbingle Mücadele

Mobbing Davranış Türleri

Mobbing genellikle kötü muamele ile aynı anlamda kullanılsa da kötü muamele her zaman ortaya çıkmamaktadır. Kötü muamelenin işyerinde mobbing olarak tanımlanabilmesi için sürekli ve en az altı ay boyunca devam etmesi gerekir.

Rayner ve arkadaşları işyerinde kötü muamelenin mobbing sayılabilmesi için aşağıdaki koşulların bulunması gerektiğini ileri sürmüşlerdir:

  • İşyerinde mobbing durumlarının yaşanması,
  • Mobbingin frekansının yüksek olması (sürekli tekrar etmesi),
  • Mağdurun mobbinge maruz kaldığını algılaması,
  • Mağdurun üzerinde mobbingin olumsuz etkiler bırakması,
  • Taraflar arasında güç dengesizliğinin bulunması,
  • Mağdurun kendisini savunamayacak durumda olması  gerekir.

Mobbing Karikatürleri

EVET/Beğendiyseniz sağa, HAYIR/Beğenmediyseniz sola kaydırın.

Kütahya İş Sağlığı ve Güvenliği Analizi
1/23
İSG Uzmanları Sınava Hazırlık - 5 Bölüm
2/23
Neden İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü
3/23
İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Oluşumu
4/23
Stresle Mücadele
5/23
İSG Profesyonellerinin Görevlendirilmesi Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
6/23
İşverenin sorumlulukları nelerdir?
7/23
Çalışanlara Hamilelik ve Doğum Hallerinde Sağlanan Haklar
8/23
Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ-2015-1
9/23
Mobbingle Mücadele
10/23
OSGB ve Eğitim Kurumu Belge Ücretleri-2020
11/23
İzin almadan işe devamsızlık yapan işçiye yaptırımlar
12/23
Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik
13/23
İş Güvenliği Uzmanı Sınavı B-A Sınıfı
14/23
Mobbing Psikolojik Terör!
15/23
C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavı-2
16/23
Sakarya'da iş cinayeti: Beton karma makinesine düşen Engin İnce hayatını kaybetti 4
17/23
Yaşama Hakkınızı Koruyun
18/23
Doğum ve Ölüm İzinleri
19/23
OSGB'ler ve Eğitim Kurumları
20/23
Kamuda İş Sağlığı ve Güvenliği
21/23
2018 Yılı İş Kazası İstatistikleri
22/23
Sakarya'da iş cinayeti: Beton karma makinesine düşen Engin İnce hayatını kaybetti 5
23/23

Sonuçlar

Kütahya İş Sağlığı ve Güvenliği Analizi 1
7 8
İSG Uzmanları Sınava Hazırlık - 5 Bölüm 2
8 7
Neden İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü 3
6 9
İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Oluşumu 4
8 7
Stresle Mücadele 5
7 8
İSG Profesyonellerinin Görevlendirilmesi Ne Zaman Yürürlüğe Girecek? 6
6 9
İşverenin sorumlulukları nelerdir? 7
8 7
Çalışanlara Hamilelik ve Doğum Hallerinde Sağlanan Haklar 8
8 7
Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ-2015-1 9
9 6
Mobbingle Mücadele 10
2 13
OSGB ve Eğitim Kurumu Belge Ücretleri-2020 11
8 7
İzin almadan işe devamsızlık yapan işçiye yaptırımlar 12
5 10
Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik 13
6 9
İş Güvenliği Uzmanı Sınavı B-A Sınıfı 14
9 6
Mobbing Psikolojik Terör! 15
8 7
C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavı-2 16
7 8
Sakarya'da iş cinayeti: Beton karma makinesine düşen Engin İnce hayatını kaybetti 6 17
8 7
Yaşama Hakkınızı Koruyun 18
9 6
Doğum ve Ölüm İzinleri 19
4 11
OSGB'ler ve Eğitim Kurumları 20
8 7
Kamuda İş Sağlığı ve Güvenliği 21
8 7
2018 Yılı İş Kazası İstatistikleri 22
7 8
Sakarya'da iş cinayeti: Beton karma makinesine düşen Engin İnce hayatını kaybetti 7 23
7 8

Davenport ve arkadaşları Leyman’ın belirlediği mobbing davranışlarının hepsini 5 grup altında toplamıştır. Mobbingin 5 grubunun örnekleri aşağıdaki şekildedir:

1.Grup: Kişinin İletişimine Yönelik Saldırılar

Bu grupta;

  • Amir çalışanın kendini gösterme olanaklarını kısıtlar,
  • Sözünü sürekli keser,
  • Çalışana bağırır ve yüksek sesle azarlar,
  • Yaptığı işi ve özel yaşamını sürekli eleştirir,
  • Telefonla rahatsız eder,
  • Sözlü tehdit eder,
  • Yazılı tehditler gönderir

2.Grup: Sosyal İlişkilere Saldırılar

Bu grupta;

  • Çevredeki insanlar mağdur ile konuşmaz,
  • Mağdurun başkalarına ulaşması engellenir ve sanki orada değilmiş gibi davranılır,
  • Meslektaşlarının mağdur ile konuşması yasaklanır,
  • Mağdura diğerlerinden ayrılmış bir çalışma alanı verilir.

3.Grup: İtibara Saldırılar

Bu grupta;

  • Mağdurun arkasından kötü konuşulur,
  • Asılsız söylentiler çıkarılır ve mağdur gülünç duruma düşürülür,
  • Mağdur akıl hastasıymış gibi davranılır,
  • Mağdurun özrü ile alay edilir,
  • Mağdurun dini ya da siyasi görüşü ile alay edilir,
  • Mağdurun özel yaşamı ve milleti ile alay edilir,
  • Kararları sorgulanır ve mağdur alaycı lakaplar ile anılır,
  • Mağdura cinsel imalar yapılır.

4.Grup: Kişinin Yaşam Kalitesi ve Mesleki Durumuna Saldırılar

Bu grupta;

  • Mağdur için hiçbir özel görev yoktur, verilen işler geri alınır,
  • Mağdura anlamsız işler verilir ve işi sürekli değiştirilir,
  • Mağdura özgüvenini olumsuz etkileyecek işler verilir,
  • Mağdura mali yük getirecek, onu zarara sokacak davranışlarda bulunulur.

5.Grup: Kişinin Sağlığına Doğrudan Saldırılar

Bu grupta;

  • Mağdur fiziksel olarak ağır işler yapmaya zorlanır,
  • Mağdur fiziksel şiddet ile tehdit edilir,
  • Mağdurun gözünü korkutmak için hafif şiddet uygulanır,
  • Fiziksel zarar verilir veya mağdur doğrudan cinsel tacize maruz kalır.

Mobbingin Nedenleri

Mobbing kapsamındaki olumsuz davranışların listesi çok geniştir. Mobbingin işyerlerinde ortaya çıkma nedenleri üzerine yapılan araştırmalar, yanlış personel seçimi ve işe alımı, dönemsel çalışan istihdamı, işyerindeki bazı mevkilerin elde edilebilmesi için yaşanan rekabet gibi nedenleri ortaya çıkarmıştır. Ancak sadece bu nedenlerin mobbinge yol açtığını söylemek mümkün değildir. Bazı bireysel ve kurumsal nedenler de mobbing sebebidir.

Bireysel Nedenler

  • Birisini bir grup kuralını kabul etmeye zorlamak,
  • Düşmanlıktan hoşlanmak,
  • Can sıkıntısı içinde zevk arayışı,
  • Önyargıları pekiştirmek
    bireysel olarak mobbinge başvurma nedenidir.

Kurumsal Nedenler

  • İşyeri içinde istenmeyen bir kişiden kurtulmak istendiğinde,
  • İşyeri içinde istenen değişime ayak uyduramayanlar olduğunda,
  • Çalışanların güncel bilgi ve teknolojideki değişikliklere ayak uyduramaması durumunda,
  • Küçültme politikası nedeniyle istihdamın daraltılması istendiğinde,
  • İşgücünün genç çalışanlardan oluşturulması istendiğinde,
  • Çalışanların, kurumun yeni amaçlarını benimsemediklerinde,
  • Herhangi bir konuda kurumun başarısının arttırılması istendiğinde,
  • İşyerinin yönetim kademelerinde radikal değişiklikler olduğunda,
  • Yönetimin işyeri içindeki alt gruplar arasında yaşanan güç çekişmelerinde gruplardan birinin yanında tavır takındığında,
  • Kurumun maliyet bazlı düşünerek daha maliyetli olan eski personel yerine daha az maliyetli yeni personel ile değiştirmek istemesi durumunda
    kurumlar mobbinge başvurabilir.

Mobbingin Sonuçları

Mobbingin Bireye İlişkin Sonuçları

Mobbing mağdurun kişiliğinin yanında sağlığına, ailesi ve arkadaşları ile olan ilişkisine ya da bunların hepsine birden zarar verir. Mobbinge uğrayan mağdurların yaşayabileceği olası psikolojik rahatsızlıklar ve bazı sonuçlar aşağıda belirtilmiştir.

  • Uyku düzensizliği,
  • Gerginlik ve öfke,
  • Konsantrasyon bozukluğu,
  • Kaygı ve depresyon,
  • Panik ataklar,
  • Kendini suçlama,
  • Sosyal olarak geri çekilme,
  • Sigara ve alkol kullanımı,
  • Aşırı yemek yeme,
  • Bireysel hatalar ve iş kazaları.

Kurumsal Kimlik

Mobbingin İşyerine İlişkin Sonuçları

Mobbingin, birey üzerinde olduğu kadar işyeri üzerinde de tahrip edici sonuçları vardır. Bunlar ekonomik zararlar olabileceği gibi sosyal zararlar da olabilir. Mobbingin işyerine ilişkin sonuçları aşağıdaki gibidir;

  • Çalışanlarda verimliliğin düşmesi,
  • Ekip içinde uyumun bozulması,
  • İşten soğuma,
  • Devamsızlık,
  • İşten ayrılma,
  • İşyerine bağlılık ve motivasyonun azalması,
  • İşyerine karşı güven, saygı ve sevgi azalması.

Mobbingin Aileye İlişkin Sonuçları

İşyerinde yaşanan mobbingin mağdurun özel yaşamına yansıması, aile yaşantısında bazı olumsuz sonuçlar doğuracaktır. Bu sonuçlar aşağıdaki gibi sıralanabilir;

  • Karı-koca ilişkilerinin bozulması,
  • Ebeveyn-çocuk ilişkilerinin olumsuz etkilenmesi,
  • Aile üzerinde oluşan baskı sonucu ayrılıklar ve boşanmalar.

Mobbingin Topluma İlişkin Sonuçları

Mutsuz bireyler ve ailelerin yer aldığı, çalışma barışının olmadığı bir iş yaşamı mobbingin ortaya çıkardığı büyük bir toplumsal problem olarak düşünülebilir. Mobbingin topluma ilişkin sonuçları aşağıdaki gibidir;

  • Mutsuz bireyler,
  • Sağlık harcamaları nedeniyle hem işverene hem de devlete gelen mali yük,
  • Kamu yardım programlarına talebin artması,
  • Emeklilik taleplerinin artması.

Mobbingin Önlenmesine Yönelik Öneriler

Bireysel Mücadele

Yaşanılan sürecin işyerinde mobbing olduğu yönünde kanaate varılırsa kişi aşağıda belirtilen hususlara dikkat etmelidir;

  • Kişi, öncelikle içinde bulunduğu durumu sağlıklı bir şekilde değerlendirmelidir.
  • Özgüvenini geliştirmeli, gerekirse yardım alarak ve kendini ortamdan uzaklaştırmamalıdır.
  • Kişi, öncelikle çatışmadan kaçınmalı ve sakin olmaya gayret etmelidir.
  • Mobbing üst yönetim tarafından gerçekleştirilmiyorsa konuyu üst yönetime uygun bir dille iletmelidir.
  • Mobbinge uğradığını kanıtlayacak yazışma, not, mesaj, e-posta vb. belgeleri saklamalıdır.
  • Üyesi olduğu sendikadan destek talep etmelidir.
  • İhtiyaç duyduğunda tıbbi ve hukuki destek almalıdır.
  • Mobbinge uğrayan çalışan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi ALO 170 hattını arayarak işverenini şikâyet edebilir.
  • İşyerinde mobbinge maruz kalan kişi sorunu işyerinde çözemediği takdirde konuyu yargıya taşımalıdır.

Kurumsal Mücadele

  • İşyerleri, işyerinde mobbing unsurlarının ortaya çıkması halinde, konu hakkında bilgi sahibi olmalı ve kurumsal yapılarını bu tür uygulamalara karşı koruma altına almalıdır. Bu sayede marka değerleri ve itibarları zarara uğramamış olur.
  • İşyerleri işyerinde psikolojik taciz politikaları geliştirmelidir.
  • İşyerlerinde mobbing konusunda broşürler dağıtılmalı, çalışanlara yönelik eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yapılmalıdır.
  • İşyerlerinde mobbing şikâyetleri dikkate alınmalı ve adil çözüm yolları geliştirilmelidir.
  • İşyerlerinde mobbingi önlemek için alınacak tedbirlerde, bu yöndeki iddiaların araştırılması ve soruşturulmasında “gizliliğin korunmasına” özel hassasiyet gösterilmelidir.

Kaynaklar;

Erdoğan, G. (2009). Mobbing (İşyerinde Psikolojik Taciz). TBB Dergisi, Sayı 83.

Tınaz, P. (2008). İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing), Beta Basım Yayın, Basım 2, Sayfa 10, İstanbul

Rayner, C., Sheehan, M. ve Barker, M. (1999). “Theoretical Approaches to The Study of Bullying at Work”, International Journal of Manpower, Sayı 20(1/2),Sayfa 11-16

Total
13
Shares
3 yorum
  1. Mobbing, sadece işyerinde mi olur, yoksa dışarıda örneğin yemekli toplantilarda oluru? Beni yemeğe çağırdılar, gittim. 10 kişilik iş grubu hiç biri benimle konuşmadı. Ben laf attiysam da ilgilenmediler. Aynı şekilde işte de devam etti. O zaman aklıma gelmedi kayıt almak.15 gün izine çıkardılar. Bugün ise gittiğimde hiçbir şey olmamış gibi davrandılar. Anladım ki, ben izindeyken yerime patronun yeğenini koymuşlar. Sorum şu; Bu yaşadıklarımı nasıl ispatlarım.

  2. İşyeri dışında yaşanan gerginlikler, anlaşmazlıklar ve tartışmalar mobbing olarak değerlendirilemez. Çünkü mobbing ancak işyerlerinde gerçekleşebilir.
    İşyerlerinde yaşanan günlük anlaşmazlıklar, tartışma ve çatışmalar ile iş anlaşmazlıkları mobbing olarak değerlendiremeyeceği gibi, yer değişiklikleri, terfi edememe, alt veya istenmeyen pozisyonlarda görevlendirilmeler, görevden alınmalar, çalışma şartlarının veya fiziki düzenlemelerin yeterli olmadığı yerlerde çalışmaya zorlanmak ve benzeri durumlar da mobbing olarak değerlendirilmemelidir.

    1. Ayrica, Mobbing’e maruz kalanlar ÇSGB, TBMM, Anayasa Mahkemesi, BİMER, Alo 170, Kamu Görevlileri Etik Kurulu, Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye İnsan Hakları Kurumu ve İl, İlçe İnsan Hakları Kurulları’na başvuru yapabilirler.

      Yapılan şikayet sonucu Mobbing yapıldığını kanıtlamak için kamera kayıtları, e- mailler, kullanılan ilaç faturaları, verilen işlerle ilgili belge ve örnekler alınarak delil olarak sunulabilir. Çünkü yargıya intikal eden davalarda delil etkin bir yargılama için önemlidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Önceki Yayın
Yüksek Gerilimli Ortamlarda İş Güvenliği

Elektriksel Risklere Karşı Alınması Gereken Önlemler

Sonraki Yayın
İş Güvenliği İşaretleri

Doğru mu, yanlış mı? İşaretler

İlgili Yayınlar
Total
13
Share