Türkiye'nin isg platformu
OSGB Hizmetleri

Manganez ve Bileşiklerine Bağlı Hastalıklar

Manganez ve Bileşiklerine Bağlı Hastalıklar

Manganez ve Bileşiklerine Bağlı Hastalıklar, kolayca kana ve başta karaciğer olmak üzere dokulara dağılır. Böbrekler, ince barsaklar, endokrin organlar ve kemiğe de yayılır.

Çağrı Tasarım Kampanya

Mitokondriden zengin organlarda birikir. Kan-beyin bariyerini ve plasentayı geçebilir. Retina, koyu saç ve cild gibi pigmentten zengin dokularda da birikir. Biyolojik yarı ömrü 36-41 gündür. Ancak beyinden atılması uzun sürer. Kanda proteinlere bağlanır. Bazı enzimlerin esansiyel melalloprotein bileşenidir

Sert, kırmızımsı veya çelik grisi renkte bir metaldir. Bileşikleri değişik renklerdedir. En çok metalik Mn ve +2, +3, +4, +7 değerli formlarında bulunur( MnCl2, KMnO4,MnSO4,MnPO4, MnO2, Mn3O4). Tüketiminin % 90’ı çelik üretim sektöründedir. Demir içeren alaşımları sertleştirmekte kullanılır. Bazı elektrotların yapısında bulunur. Ferromanganez %65, Mn çeliği %10-14 oranında Mn içerir. Başlıca organometalik Mn bileşikleri metilsiklopentadienil manganez trikarbonil (MMT) ve manganez etilen bisditiyokarbamat(Maneb)dır. Diğer bazı kullanım alanları; boya, cam, seramik, tekstil endüstrisi, lityum pili üretimi, pestisid üretimi(Maneb), gübre katkısı, ahşap koruyucu, deri işleme işleridir.

Manganez ve Bileşiklerine Bağlı Hastalıklar

Madencilik, arıtma, çelik üretimi, kullanımı, kaynakçılık işlemleri sırasında maruziyet olur. Benzin ve jet yakıtı da MMT maruziyet kaynaklarıdır. Potasyum permanganat metal yüzey temizliğinde kullanılır. Esansiyel mineraldir. Normal kemik yapılanması için gereklidir. Vücutta 12-20 mg bulunur.

Manganez Etki Mekanizması

Manganez ve Bileşiklerine Bağlı HastalıklarMaruziyet başlıca toz ve dumanlarının inhalasyonuyla olur.Suda erimez. Bu nedenle, alveollere ulaşacak kadar küçük partikülleri absorbe edilir. GİS’den emilimi düşüktür. İnorganik bileşikleri cildden geçemezler, bazı organik bileşikleri geçebilir. Absorbe edilen Mn kolayca kana ve başta karaciğer olmak üzere dokulara dağılır. Böbrekler, ince barsaklar, endokrin organlar ve kemiğe de yayılır. Mitokondriden zengin organlarda birikir.

Kan-beyin bariyerini ve plasentayı geçebilir. Retina, koyu saç ve cild gibi pigmentten zengin dokularda da birikir. Biyolojik yarı ömrü 36-41 gündür. Ancak beyinden atılması uzun sürer. Kanda proteinlere bağlanır. Bazı enzimlerin esansiyel melalloprotein bileşenidir. Atılımı başlıca safrayla olur.

Klinik Değerlendirme

Akut etkiler 

Metal dumanı ateşi: Grip benzeri, maruziyetten birkaç saat sonra başlayıp ortalama 1 günde kendini sınırlayan, manganez dioksit dumanının inhalasyonuna bağlı bir tablodur. Semptomatik tedavi verilir.

Kimyasal pnömoni: Çeşitli Mn tuzlarının toz ve dumanına maruziyet dozuyla ilişkili öksürük, bronşit, SFT bozulması gibi irritasyon bulguları, ciddi etkilenmelerde kimyasal pnömoniye ilerler.

Cild ve mukozalar: Mn bileşikleri, yüksek dozlarda cild, gözler ve müköz membranlar için irritandır. Nadiren duyarlılık görülür. Cildde papüloeritematöz dermatite neden olurlar. Potasyum permanganatın mukozalara irritan etkisi daha güçlüdür.

Kronik etkiler

Hedef organ SSS, özellikle eksrapiramidal sistemdir. Akciğerler de etkilenir.

Manganizm evreleri

Semptomlar yüksek düzeyde maruziyetten 3-36 ay sonra çıkabilir. Mn madencilerinde 10-20 yıla kadar uzar. Manganizm, evreler halinde ilerler;

  1. Evre I (Subklinik evre): Halsizlik, yorgunluk, sersemlik, emosyonel dengesizlik, libido kaybı, empotans, iştahsızlık, başağrısı semptomları vardır. Tanı zordur, ancak ilerleyici hastalıktan korunmak için bu evrede konulmalıdır.
  2. Evre II (Erken klinik evre): Hafıza ve muhakeme bozuklukları, anksiyete, bazen halüsinasyonlar gibi bazen psikotik belirtiler vardır. Nörolojik muayene hala Patella refleksi artabilir.
  3. Evre III (İleri evre): Progresif bradikinezi, dizartri, tüm vücut ve ekstremitelerde distoni, pareziler, yürüme bozuklukları, rijidite, ince tremor, ayakta durma güçlüğü, koordinasyon bozukluğu, maske yüz, ileri psikotik bozukluklar vardır.
İlginizi Çekebilir!  Tozlu Ortamlarda Çalışmalarda İş Güvenliği

Erken dönemde reversibl, geç dönemde irreversibldir. Manganizm Parkinson hastalığı ve diğer Parkinsonizm formlarından ayırt edilmelidir. Kliniği aynı olmakla birlikte, bazı farklılıkları vardır; simetrik bozulma, postüral veya kinetik tremor, yürüme bozukluğunun erken başlaması, yüksek basamak çıkar gibi yürüme, geriye doğru düşme eğilimi, telaffuz bozuklukları, yüzde buruşukluk, erken psikiyatrik bozukluklar (Parkinson’da 60 yaş sonrasında çıkar) ve levodopa’ya yanıtın kötü olması, manganizm lehine bulgulardır.

Solunum sistemi:

Akut zehirlenmedekine benzer.

Üreme sistemi: Libido azalması, erken doğum ve düşük riski bildirilmiştir

Manganez Tanı, Tedavi ve Önleme

Tanı

Semptom ve meslek öyküsüne dayanır. Spesifik tanısal test yoktur. Standart nörolojik sorgulama formları yararlıdır.

Meslek öyküsü

Dikkatli bir iş anamnezi tanının en önemli destekçisidir. Meslek, maruziyet süresi, yoğunluğu, kişisel koruyucuların kullanımı, tipi, iş hijyeni ve koruyucu mühendislik tedbirlerinin yeterliliği, geçmiş maruziyetler sorgulanmalıdır. İş arkadaşları ve aileden de bilgi alınmalıdır.

Semptom ve bulgular

Sinirlilik, irritabilite, unutkanlık, yorgunluk, uykusuzluk , kas güçsüzlüğü ve ağrıları, tremor, bacaklarda sertlik, ince hareketlerde zorluk, kekemelik, ses kısıklığı, idrar sorunları, empotans sık görülen semptom ve bulgularıdır.

Fizik Muayene

Erken ekstrapiramidal bulguların varlığı değerlendirilmelidir. Derin tendon refleksleri artar. Ani terleme, flushing gibi vazomotor bulgular gözlenebilir. Bazen ekstremitelerde siyanoz vardır. Nabız değişiklikleri olabilir. Alt ekstremitelerde paralizi gözlenebilir. Bulguların çoğu ileri evrelerde görülür. Erken evrede davranış ve nörolojik değişikliklere dikkat edilmelidir (konuşma ve duygudurum bozuklukları, yüksek sesle konuşma, tremor, at yürüyüşü, yazı karekterinin bozulması, adiadokokinezi gibi).

Tanısal Testler

Manganez için tanısal testler;

Test Bulgu
İdrar Mn düzeyi >10 mg/L (normalde 0.5 – 9.8 mg/L; mesleki maruziyette 50 mg/L’e kadar)
Tam kan Mn düzeyi >19 mg/L (normalde 8.0-18.7 mg/L)
Serum Mn düzeyi >1.3 mg/L (normalde, 0.3-1.3 mg/L)
BOS analizi Mn varlığı, albumin artışı
Hemogram Lökopen, lenfositoz, hemoglobin artışı, hafif polistemi.
EEG Düşük amplitüd, zayıf ritmler
Nöropsikiyatrik testler
Unutkanlık, reaksiyon zamanının, motor koordinasyonun bozulması
BT, MR görüntüleme
Ekilenen alanlarda Mn birikimi, globus pallidus, nukleus kaudatus ve putamende anormallikler.
MR-PETDOPA Manganizmle Parkinson Hastalığı ayrımında

Ayırıcı Tanı

  • Parkinson hastalığı ve Parkinsonizm
  • Multipl skleroz
  • ALS
  • Progresif bulber paralizi
  • Nörosifiliz
  • Wilson Hastalığı
  • Siroz

Tedavi

Akut etkilenmede gözler suyla, vücut su ve sabunla yıkanır. Ağızdan alınmışsa SF ile mide lavajı yapılır. Oksijen ve solunum desteği sağlanır. Destek önlemleri alınır ve hospitalize edilir.

Kronik etkilenmenin başlangıcında kalsiyum EDTA ile uygulanacak bir şelazyon tedavisi, yararlıdır. İleri dönemlerde bu tedavi etkili olmaz. Olgunun tedavisi Parkinson hastalığında olduğu gibidir(levodopa). Bu tedavinin de yararı tartışmalıdır.

Prognoz

Semptom ve bulguların erken döneminde temas kesilirse, düzelebilir. Ancak konuşma ve yürüme bozuklukları gibi bazı sekeller kalabilir. Tanı konulduktan sonra maruziyet sonlandırılsa bile ilerleyici ve irreversibldir. Yaşam süresini kısıtlamasa da, ileri dönemlerinde kalıcı maluliyet bırakır.

Duyarlılık

Hamilelerde düşük tehdidine neden olur. Kronik enfeksiyon, beslenme bozukluğu, demir eksikliği anemisi, karaciğer ve böbrek hastalığı, KOAH’ı olanlar, alkolikler ve sigara içenler yüksek riskli gruptur. Psişik ve nörolojik hastalığı olanlar da riskli işlerde çalıştırılmamalıdır.

Önleme

Islak işlemler, kapalı işlemler, lokal egzoz havalandırma, genel havalandırma gibi genel mühendislik önlemleri uygulanmalı, uygun maskeler kullanılmalı, yeterli işaretleme yapılmalıdır.

İşyeri ortamını değerlendirme: İşyeri havasında manganez konsantrasyonu ölçülmelidir. Ülkemizde manganezin kabul edilen ortam sınır değeri; 5 mg/m3’dür.

İlginizi Çekebilir!  Gürültülü Ortamlarda Çalışanlarda İş Sağlığı ve Güvenliği

İşe giriş muayenesi: Sinir ve solunum sistemi muayenelerine dikkat edilmelidir. Bazal kan Mn düzeyi, KCFT, BFT ölçümleri yapılmalıdır. Hem bazal düzeyi bilip, periyodik muayenelerde kıyaslama yapmak, hem de altta yatan hastalığı olanlarda maruziyetten kaçınmak için gereklidir. SFT ve birkaç psikomotor test de eklenmelidir (tremor, reaksiyon zamanı gibi). Kan ve idrar Mn düzeyi ölçülmelidir.

Periyodik muayene: Sıklığı maruziyet yoğunluğuna bağlıdır. Nöropsikolojik ve pulmoner erken semtomları değerlendirmek için standart bir anamnez formu uygulanmalıdır. İşe giriş muayenesindekiler tekrarlanmalı ve onunla kıyaslanmalıdır. Bu sadece işçinin kişisel değerlendirmesi için değil, işçi grubunun bütünüyle değerlendirme için gereklidir. Semptomlu işçiler işten geçici olarak uzaklaştırılmalıdır. İdrar Mn düzeyi, önceki gün ve haftalardaki maruziyetin göstergesidir. Doku ve kan değerleri semptomlarla uyumlu değildir, akut ve kronik zehirlenmelerde normal bile bulunabilirler. Bu, kurşun intoksikasyonunun aksine bir durumdur. İdrar ve kan MnO2 düzeyi ise, kümülatif maruziyetin iyi bir göstergesidir ve nörolojik testlerle uyumludur. Tam kan sayımı ve KCFT bakılmalıdır. İşten uzaklaştırılanlar 3 aylık kontrollerle yeniden değerlendirilmeli, idrar ve kan düzeyleri normale inene ve semptomlar kaybolana dek takip edilmelidir. İşe başlatmak için maruziyetin tekrarlanmayacağından emin olunmalıdır.


İSG Karikatürleri

EVET/Beğendiyseniz sağa, HAYIR/Beğenmediyseniz sola kaydırın.

İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Çalışan Temsilcisinin Nitelikleri ve Seçilme Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ
1/36
2019 Aralık Ayında En Çok Okunanlar
2/36
Emeğin Kutsallığına İhanet Etmeyin!
3/36
İş Kazalarının Nedenleri
4/36
Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği
5/36
İş Kazalarının Nedenleri!
6/36
İş Güvenliği Uzmanlığı Çıkmış Sorular B-Sınıfı
7/36
İş Güvenliği Kültürü
8/36
Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği
9/36
Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
10/36
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Hukuki Dayanağı
11/36
Gürültüyü Azaltma Yöntemleri
12/36
1542 Kişinin Katili Kim?
13/36
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Yönetmeliği
14/36
İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları
15/36
Kısa Çalışmadan Yararlanma Şartları
16/36
Atık Yönetimi Yönetmeliği
17/36
İş Sağlığı ve Güvenliğinin Temel İlkesi
18/36
İSG Yarışması Çıkmış Sorular
19/36
Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Yönetmeliği
20/36
OSGB ve Eğitim Kurumu Belge Ücretleri-2020
21/36
İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemlerinin Geliştirilmesi
22/36
Gemi Adamlarının İkamet Yerleri, Sağlık ve İaşelerine Dair Yönetmelik
23/36
Neden Güvenlik Kültürü?
24/36
Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ-2016-1
25/36
Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşleri Yönetmeliği
26/36
3 Adımda İş Kazalarını Önleyin
27/36
İş Güvenliğinde Güvenlik Kültürü
28/36
Fesih ile İlgili Bilmemiz Gerekenler
29/36
B Sınıfı İSG Uzmanı Sınava Hazırlık
30/36
İş Kanununa Göre Çalışanların Yükümlülükleri
31/36
Kütahya İş Sağlığı ve Güvenliği Analizi
32/36
İş Güvenliği Uzmanları ve İşyeri Hekimlerinin Süreleri Nasıl Belirlenir?
33/36
İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Etkileri
34/36
Madencilik Sektörü Meslek Hastalıkları
35/36
Gürültülü Ortamlarda Çalışma Süreleri
36/36

Sonuçlar

İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Çalışan Temsilcisinin Nitelikleri ve Seçilme Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ 1
24 25
2019 Aralık Ayında En Çok Okunanlar 2
25 24
Emeğin Kutsallığına İhanet Etmeyin! 3
25 24
İş Kazalarının Nedenleri 4
22 27
Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği 5
22 27
İş Kazalarının Nedenleri! 6
26 23
İş Güvenliği Uzmanlığı Çıkmış Sorular B-Sınıfı 7
22 27
İş Güvenliği Kültürü 8
19 30
Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği 9
22 27
Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 10
26 23
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Hukuki Dayanağı 11
22 27
Gürültüyü Azaltma Yöntemleri 12
23 26
1542 Kişinin Katili Kim? 13
23 26
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Yönetmeliği 14
23 26
İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları 15
24 25
Kısa Çalışmadan Yararlanma Şartları 16
21 28
Atık Yönetimi Yönetmeliği 17
21 28
İş Sağlığı ve Güvenliğinin Temel İlkesi 18
22 27
İSG Yarışması Çıkmış Sorular 19
22 27
Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Yönetmeliği 20
22 27
OSGB ve Eğitim Kurumu Belge Ücretleri-2020 21
21 28
İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemlerinin Geliştirilmesi 22
24 25
Gemi Adamlarının İkamet Yerleri, Sağlık ve İaşelerine Dair Yönetmelik 23
22 27
Neden Güvenlik Kültürü? 24
23 26
Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ-2016-1 25
22 27
Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşleri Yönetmeliği 26
22 27
3 Adımda İş Kazalarını Önleyin 27
19 30
İş Güvenliğinde Güvenlik Kültürü 28
20 29
Fesih ile İlgili Bilmemiz Gerekenler 29
21 28
B Sınıfı İSG Uzmanı Sınava Hazırlık 30
24 25
İş Kanununa Göre Çalışanların Yükümlülükleri 31
21 28
Kütahya İş Sağlığı ve Güvenliği Analizi 32
16 33
İş Güvenliği Uzmanları ve İşyeri Hekimlerinin Süreleri Nasıl Belirlenir? 33
24 25
İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Etkileri 34
23 26
Madencilik Sektörü Meslek Hastalıkları 35
23 26
Gürültülü Ortamlarda Çalışma Süreleri 36
24 25

Anamnez

İyi bir meslek anamnezi hem hastalıkların başlaması ve ilerlemesini engeller, hem de işyerindeki diğer çalışanların korunmasını sağlar. İşyeri hekimi meslek hastalıkları tanısı koyabilmek için şu üç konuda yeteneğini artırmalıdır:

  1. Meslek hastalıklarından güçlü bir şüphe düzeyi
  2. Yeterli meslek öyküsü alma becerisi
  3. İş yeri hekimliği kaynaklarına kolay erişim

Anamnez alırken, hastalıklarda mesleksel etyolojinin düşünülmesini güçlendiren şu 4 sorunun yanıtı bulunmaya çalışılmalıdır;

Nedensel İlişki Soru
Ölçütleri Maruziyetin başlangıcı ile semptomların ortaya çıkışı arasındaki süre nedir?
Temporal ilişki Semptomlar işten uzaklaşmakla(tatil veya iş değişikliği) düzeliyor mu?
Doz-Etki ilişkisi Yüksek maruziyet düzeyi olan ortamlarda veya belli işlerde semptomlar ağırlaşıyor mu?
İlişkinin gücü İş arkadaşlarında da aynı maruziyetler aynı semptomlara neden oluyor mu?

Hastanın yaptığı işi hakkında bilgi edinmek çok zaman almaz. Bunun için kısa ve uzun tarama soru listeleri kullanılabilir;

  1. Ne tür iş yapıyorsunuz?
  2. Sağlık sorununuzun işinizle ilgili olduğunu düşünüyor musunuz?
  3. Yakınmalarınız hafta içinde ya da sonunda ağırlaşıyor mu? Evde ya da işte ağırlaşıyor mu?
  4. Şunların herhangi birine maruz kalıyor musunuz: kimyasallar, tozlar, metaller, radyasyon, gürültü veya sık tekrarlanan hareketler?
    1. Bunların herhangi birine geçmişte maruz kaldınız mı?
    2. İşyerinde kişisel koruyucu kullanıyor musunuz?
  1. İş arkadaşlarınızın herhangi birinde benzer yakınmalar var mı?

Web Tasarımı

Total
2
Shares
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

18 + three =

Önceki Yayın
Tam Yüz Maskesi Nasıl Seçilir?

Tam Yüz Maskesi Nasıl Seçilir?

Sonraki Yayın
İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavı

İSG Sınavı : İşaretler

İlgili Yayınlar
Total
2
Share