Neden İş Güvenliği Logo
İş Sağlığı ve Güvenliği

Manganez ve Bileşiklerine Bağlı Hastalıklar

Manganez ve Bileşiklerine Bağlı Hastalıklar
Tamircin Burada

Manganez ve Bileşiklerine Bağlı Hastalıklar, kolayca kana ve başta karaciğer olmak üzere dokulara dağılır. Böbrekler, ince barsaklar, endokrin organlar ve kemiğe de yayılır.

Mitokondriden zengin organlarda birikir. Kan-beyin bariyerini ve plasentayı geçebilir. Retina, koyu saç ve cild gibi pigmentten zengin dokularda da birikir. Biyolojik yarı ömrü 36-41 gündür. Ancak beyinden atılması uzun sürer. Kanda proteinlere bağlanır. Bazı enzimlerin esansiyel melalloprotein bileşenidir

Sert, kırmızımsı veya çelik grisi renkte bir metaldir. Bileşikleri değişik renklerdedir. En çok metalik Mn ve +2, +3, +4, +7 değerli formlarında bulunur( MnCl2, KMnO4,MnSO4,MnPO4, MnO2, Mn3O4). Tüketiminin % 90’ı çelik üretim sektöründedir. Demir içeren alaşımları sertleştirmekte kullanılır. Bazı elektrotların yapısında bulunur. Ferromanganez %65, Mn çeliği %10-14 oranında Mn içerir. Başlıca organometalik Mn bileşikleri metilsiklopentadienil manganez trikarbonil (MMT) ve manganez etilen bisditiyokarbamat(Maneb)dır. Diğer bazı kullanım alanları; boya, cam, seramik, tekstil endüstrisi, lityum pili üretimi, pestisid üretimi(Maneb), gübre katkısı, ahşap koruyucu, deri işleme işleridir.

Manganez ve Bileşiklerine Bağlı Hastalıklar

Madencilik, arıtma, çelik üretimi, kullanımı, kaynakçılık işlemleri sırasında maruziyet olur. Benzin ve jet yakıtı da MMT maruziyet kaynaklarıdır. Potasyum permanganat metal yüzey temizliğinde kullanılır. Esansiyel mineraldir. Normal kemik yapılanması için gereklidir. Vücutta 12-20 mg bulunur.

Manganez Etki Mekanizması

Maruziyet başlıca toz ve dumanlarının inhalasyonuyla olur.Suda erimez. Bu nedenle, alveollere ulaşacak kadar küçük partikülleri absorbe edilir. GİS’den emilimi düşüktür. İnorganik bileşikleri cildden geçemezler, bazı organik bileşikleri geçebilir. Absorbe edilen Mn kolayca kana ve başta karaciğer olmak üzere dokulara dağılır. Böbrekler, ince barsaklar, endokrin organlar ve kemiğe de yayılır. Mitokondriden zengin organlarda birikir.

Kan-beyin bariyerini ve plasentayı geçebilir. Retina, koyu saç ve cild gibi pigmentten zengin dokularda da birikir. Biyolojik yarı ömrü 36-41 gündür. Ancak beyinden atılması uzun sürer. Kanda proteinlere bağlanır. Bazı enzimlerin esansiyel melalloprotein bileşenidir. Atılımı başlıca safrayla olur.

Klinik Değerlendirme

Akut etkiler 

Metal dumanı ateşi: Grip benzeri, maruziyetten birkaç saat sonra başlayıp ortalama 1 günde kendini sınırlayan, manganez dioksit dumanının inhalasyonuna bağlı bir tablodur. Semptomatik tedavi verilir.

Kimyasal pnömoni: Çeşitli Mn tuzlarının toz ve dumanına maruziyet dozuyla ilişkili öksürük, bronşit, SFT bozulması gibi irritasyon bulguları, ciddi etkilenmelerde kimyasal pnömoniye ilerler.

Cild ve mukozalar: Mn bileşikleri, yüksek dozlarda cild, gözler ve müköz membranlar için irritandır. Nadiren duyarlılık görülür. Cildde papüloeritematöz dermatite neden olurlar. Potasyum permanganatın mukozalara irritan etkisi daha güçlüdür.

Kronik etkiler

Hedef organ SSS, özellikle eksrapiramidal sistemdir. Akciğerler de etkilenir.

Manganizm evreleri

Semptomlar yüksek düzeyde maruziyetten 3-36 ay sonra çıkabilir. Mn madencilerinde 10-20 yıla kadar uzar. Manganizm, evreler halinde ilerler;

  1. Evre I (Subklinik evre): Halsizlik, yorgunluk, sersemlik, emosyonel dengesizlik, libido kaybı, empotans, iştahsızlık, başağrısı semptomları vardır. Tanı zordur, ancak ilerleyici hastalıktan korunmak için bu evrede konulmalıdır.
  2. Evre II (Erken klinik evre): Hafıza ve muhakeme bozuklukları, anksiyete, bazen halüsinasyonlar gibi bazen psikotik belirtiler vardır. Nörolojik muayene hala Patella refleksi artabilir.
  3. Evre III (İleri evre): Progresif bradikinezi, dizartri, tüm vücut ve ekstremitelerde distoni, pareziler, yürüme bozuklukları, rijidite, ince tremor, ayakta durma güçlüğü, koordinasyon bozukluğu, maske yüz, ileri psikotik bozukluklar vardır.

Erken dönemde reversibl, geç dönemde irreversibldir. Manganizm Parkinson hastalığı ve diğer Parkinsonizm formlarından ayırt edilmelidir. Kliniği aynı olmakla birlikte, bazı farklılıkları vardır; simetrik bozulma, postüral veya kinetik tremor, yürüme bozukluğunun erken başlaması, yüksek basamak çıkar gibi yürüme, geriye doğru düşme eğilimi, telaffuz bozuklukları, yüzde buruşukluk, erken psikiyatrik bozukluklar (Parkinson’da 60 yaş sonrasında çıkar) ve levodopa’ya yanıtın kötü olması, manganizm lehine bulgulardır.

Solunum sistemi:

Akut zehirlenmedekine benzer.

Üreme sistemi: Libido azalması, erken doğum ve düşük riski bildirilmiştir

Manganez Tanı, Tedavi ve Önleme

Tanı

Semptom ve meslek öyküsüne dayanır. Spesifik tanısal test yoktur. Standart nörolojik sorgulama formları yararlıdır.

Meslek öyküsü

Dikkatli bir iş anamnezi tanının en önemli destekçisidir. Meslek, maruziyet süresi, yoğunluğu, kişisel koruyucuların kullanımı, tipi, iş hijyeni ve koruyucu mühendislik tedbirlerinin yeterliliği, geçmiş maruziyetler sorgulanmalıdır. İş arkadaşları ve aileden de bilgi alınmalıdır.

Semptom ve bulgular

Sinirlilik, irritabilite, unutkanlık, yorgunluk, uykusuzluk , kas güçsüzlüğü ve ağrıları, tremor, bacaklarda sertlik, ince hareketlerde zorluk, kekemelik, ses kısıklığı, idrar sorunları, empotans sık görülen semptom ve bulgularıdır.

Fizik Muayene

Erken ekstrapiramidal bulguların varlığı değerlendirilmelidir. Derin tendon refleksleri artar. Ani terleme, flushing gibi vazomotor bulgular gözlenebilir. Bazen ekstremitelerde siyanoz vardır. Nabız değişiklikleri olabilir. Alt ekstremitelerde paralizi gözlenebilir. Bulguların çoğu ileri evrelerde görülür. Erken evrede davranış ve nörolojik değişikliklere dikkat edilmelidir (konuşma ve duygudurum bozuklukları, yüksek sesle konuşma, tremor, at yürüyüşü, yazı karekterinin bozulması, adiadokokinezi gibi).

Tanısal Testler

Manganez için tanısal testler;

Test Bulgu
İdrar Mn düzeyi >10 mg/L (normalde 0.5 – 9.8 mg/L; mesleki maruziyette 50 mg/L’e kadar)
Tam kan Mn düzeyi >19 mg/L (normalde 8.0-18.7 mg/L)
Serum Mn düzeyi >1.3 mg/L (normalde, 0.3-1.3 mg/L)
BOS analizi Mn varlığı, albumin artışı
Hemogram Lökopen, lenfositoz, hemoglobin artışı, hafif polistemi.
EEG Düşük amplitüd, zayıf ritmler
Nöropsikiyatrik testler
Unutkanlık, reaksiyon zamanının, motor koordinasyonun bozulması
BT, MR görüntüleme
Ekilenen alanlarda Mn birikimi, globus pallidus, nukleus kaudatus ve putamende anormallikler.
MR-PETDOPA Manganizmle Parkinson Hastalığı ayrımında

Ayırıcı Tanı

  • Parkinson hastalığı ve Parkinsonizm
  • Multipl skleroz
  • ALS
  • Progresif bulber paralizi
  • Nörosifiliz
  • Wilson Hastalığı
  • Siroz

Tedavi

Akut etkilenmede gözler suyla, vücut su ve sabunla yıkanır. Ağızdan alınmışsa SF ile mide lavajı yapılır. Oksijen ve solunum desteği sağlanır. Destek önlemleri alınır ve hospitalize edilir.

Kronik etkilenmenin başlangıcında kalsiyum EDTA ile uygulanacak bir şelazyon tedavisi, yararlıdır. İleri dönemlerde bu tedavi etkili olmaz. Olgunun tedavisi Parkinson hastalığında olduğu gibidir(levodopa). Bu tedavinin de yararı tartışmalıdır.

Prognoz

Semptom ve bulguların erken döneminde temas kesilirse, düzelebilir. Ancak konuşma ve yürüme bozuklukları gibi bazı sekeller kalabilir. Tanı konulduktan sonra maruziyet sonlandırılsa bile ilerleyici ve irreversibldir. Yaşam süresini kısıtlamasa da, ileri dönemlerinde kalıcı maluliyet bırakır.

Duyarlılık

Hamilelerde düşük tehdidine neden olur. Kronik enfeksiyon, beslenme bozukluğu, demir eksikliği anemisi, karaciğer ve böbrek hastalığı, KOAH’ı olanlar, alkolikler ve sigara içenler yüksek riskli gruptur. Psişik ve nörolojik hastalığı olanlar da riskli işlerde çalıştırılmamalıdır.

Önleme

Islak işlemler, kapalı işlemler, lokal egzoz havalandırma, genel havalandırma gibi genel mühendislik önlemleri uygulanmalı, uygun maskeler kullanılmalı, yeterli işaretleme yapılmalıdır.

İşyeri ortamını değerlendirme: İşyeri havasında manganez konsantrasyonu ölçülmelidir. Ülkemizde manganezin kabul edilen ortam sınır değeri; 5 mg/m3’dür.

İşe giriş muayenesi: Sinir ve solunum sistemi muayenelerine dikkat edilmelidir. Bazal kan Mn düzeyi, KCFT, BFT ölçümleri yapılmalıdır. Hem bazal düzeyi bilip, periyodik muayenelerde kıyaslama yapmak, hem de altta yatan hastalığı olanlarda maruziyetten kaçınmak için gereklidir. SFT ve birkaç psikomotor test de eklenmelidir (tremor, reaksiyon zamanı gibi). Kan ve idrar Mn düzeyi ölçülmelidir.

Periyodik muayene: Sıklığı maruziyet yoğunluğuna bağlıdır. Nöropsikolojik ve pulmoner erken semtomları değerlendirmek için standart bir anamnez formu uygulanmalıdır. İşe giriş muayenesindekiler tekrarlanmalı ve onunla kıyaslanmalıdır. Bu sadece işçinin kişisel değerlendirmesi için değil, işçi grubunun bütünüyle değerlendirme için gereklidir. Semptomlu işçiler işten geçici olarak uzaklaştırılmalıdır. İdrar Mn düzeyi, önceki gün ve haftalardaki maruziyetin göstergesidir. Doku ve kan değerleri semptomlarla uyumlu değildir, akut ve kronik zehirlenmelerde normal bile bulunabilirler. Bu, kurşun intoksikasyonunun aksine bir durumdur. İdrar ve kan MnO2 düzeyi ise, kümülatif maruziyetin iyi bir göstergesidir ve nörolojik testlerle uyumludur. Tam kan sayımı ve KCFT bakılmalıdır. İşten uzaklaştırılanlar 3 aylık kontrollerle yeniden değerlendirilmeli, idrar ve kan düzeyleri normale inene ve semptomlar kaybolana dek takip edilmelidir. İşe başlatmak için maruziyetin tekrarlanmayacağından emin olunmalıdır.


İSG Karikatürleri

Evet için sağa, hayır için sola kaydırın.

Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği
1/36
Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği
2/36
İş Güvenliği Kültürü
3/36
Kısa Çalışmadan Yararlanma Şartları
4/36
Emeğin Kutsallığına İhanet Etmeyin!
5/36
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Yönetmeliği
6/36
B Sınıfı İSG Uzmanı Sınava Hazırlık
7/36
İSG Yarışması Çıkmış Sorular
8/36
Gürültülü Ortamlarda Çalışma Süreleri
9/36
OSGB ve Eğitim Kurumu Belge Ücretleri-2020
10/36
2019 Aralık Ayında En Çok Okunanlar
11/36
Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Yönetmeliği
12/36
3 Adımda İş Kazalarını Önleyin
13/36
Kütahya İş Sağlığı ve Güvenliği Analizi
14/36
İş Sağlığı ve Güvenliğinin Temel İlkesi
15/36
Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ-2016-1
16/36
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Hukuki Dayanağı
17/36
İş Kazalarının Nedenleri!
18/36
İş Güvenliğinde Güvenlik Kültürü
19/36
İş Güvenliği Uzmanları ve İşyeri Hekimlerinin Süreleri Nasıl Belirlenir?
20/36
Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
21/36
Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşleri Yönetmeliği
22/36
İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemlerinin Geliştirilmesi
23/36
İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Etkileri
24/36
Gürültüyü Azaltma Yöntemleri
25/36
Gemi Adamlarının İkamet Yerleri, Sağlık ve İaşelerine Dair Yönetmelik
26/36
1542 Kişinin Katili Kim?
27/36
İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları
28/36
İş Güvenliği Uzmanlığı Çıkmış Sorular B-Sınıfı
29/36
Madencilik Sektörü Meslek Hastalıkları
30/36
İş Kazalarının Nedenleri
31/36
İş Sağlığı ve Güvenliği Karikatürleri
32/36
İş Sağlığı ve Güvenliği Karikatürleri
33/36
İş Kanununa Göre Çalışanların Yükümlülükleri
34/36
Atık Yönetimi Yönetmeliği
35/36
Neden Güvenlik Kültürü?
36/36

Sonuçlar

Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği 1
22 27
Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği 2
22 27
İş Güvenliği Kültürü 3
19 30
Kısa Çalışmadan Yararlanma Şartları 4
21 28
Emeğin Kutsallığına İhanet Etmeyin! 5
25 24
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Yönetmeliği 6
23 26
B Sınıfı İSG Uzmanı Sınava Hazırlık 7
24 25
İSG Yarışması Çıkmış Sorular 8
22 27
Gürültülü Ortamlarda Çalışma Süreleri 9
24 25
OSGB ve Eğitim Kurumu Belge Ücretleri-2020 10
21 28
2019 Aralık Ayında En Çok Okunanlar 11
25 24
Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Yönetmeliği 12
22 27
3 Adımda İş Kazalarını Önleyin 13
19 30
Kütahya İş Sağlığı ve Güvenliği Analizi 14
16 33
İş Sağlığı ve Güvenliğinin Temel İlkesi 15
22 27
Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ-2016-1 16
22 27
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Hukuki Dayanağı 17
22 27
İş Kazalarının Nedenleri! 18
26 23
İş Güvenliğinde Güvenlik Kültürü 19
20 29
İş Güvenliği Uzmanları ve İşyeri Hekimlerinin Süreleri Nasıl Belirlenir? 20
24 25
Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 21
26 23
Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşleri Yönetmeliği 22
22 27
İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemlerinin Geliştirilmesi 23
24 25
İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Etkileri 24
23 26
Gürültüyü Azaltma Yöntemleri 25
23 26
Gemi Adamlarının İkamet Yerleri, Sağlık ve İaşelerine Dair Yönetmelik 26
22 27
1542 Kişinin Katili Kim? 27
23 26
İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları 28
24 25
İş Güvenliği Uzmanlığı Çıkmış Sorular B-Sınıfı 29
22 27
Madencilik Sektörü Meslek Hastalıkları 30
23 26
İş Kazalarının Nedenleri 31
22 27
İş Sağlığı ve Güvenliği Karikatürleri 32
24 25
İş Sağlığı ve Güvenliği Karikatürleri 33
21 28
İş Kanununa Göre Çalışanların Yükümlülükleri 34
21 28
Atık Yönetimi Yönetmeliği 35
21 28
Neden Güvenlik Kültürü? 36
23 26


Anamnez

İyi bir meslek anamnezi hem hastalıkların başlaması ve ilerlemesini engeller, hem de işyerindeki diğer çalışanların korunmasını sağlar. İşyeri hekimi meslek hastalıkları tanısı koyabilmek için şu üç konuda yeteneğini artırmalıdır:

  1. Meslek hastalıklarından güçlü bir şüphe düzeyi
  2. Yeterli meslek öyküsü alma becerisi
  3. İş yeri hekimliği kaynaklarına kolay erişim

Anamnez alırken, hastalıklarda mesleksel etyolojinin düşünülmesini güçlendiren şu 4 sorunun yanıtı bulunmaya çalışılmalıdır;

Nedensel İlişki Soru
Ölçütleri Maruziyetin başlangıcı ile semptomların ortaya çıkışı arasındaki süre nedir?
Temporal ilişki Semptomlar işten uzaklaşmakla(tatil veya iş değişikliği) düzeliyor mu?
Doz-Etki ilişkisi Yüksek maruziyet düzeyi olan ortamlarda veya belli işlerde semptomlar ağırlaşıyor mu?
İlişkinin gücü İş arkadaşlarında da aynı maruziyetler aynı semptomlara neden oluyor mu?

Hastanın yaptığı işi hakkında bilgi edinmek çok zaman almaz. Bunun için kısa ve uzun tarama soru listeleri kullanılabilir;

  1. Ne tür iş yapıyorsunuz?
  2. Sağlık sorununuzun işinizle ilgili olduğunu düşünüyor musunuz?
  3. Yakınmalarınız hafta içinde ya da sonunda ağırlaşıyor mu? Evde ya da işte ağırlaşıyor mu?
  4. Şunların herhangi birine maruz kalıyor musunuz: kimyasallar, tozlar, metaller, radyasyon, gürültü veya sık tekrarlanan hareketler?
    1. Bunların herhangi birine geçmişte maruz kaldınız mı?
    2. İşyerinde kişisel koruyucu kullanıyor musunuz?
  1. İş arkadaşlarınızın herhangi birinde benzer yakınmalar var mı?

Web Tasarımı

OSGB Web Tasarımları

İlgili Yayınlar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Araç çubuğuna atla